Coba

Podziel się informacją na:

 

Coba (Kob’a’)

Centralny Jukatan

Coba to jedno z niewielu miast Majów, które znane jest nam pod oryginalną nazwą, nie ma dziś jednak pewności co do jej znaczenia. Miasto położone opodal dwóch lagun było prawdopodobnie największym ośrodkiem okresu klasycznego na północnym Jukatanie.

 

Coba – historia zaklęta w kamieniu

Najstarsze ślady osadnictwa w Coba to fragmenty ceramiki datowane na schyłek okresu preklasycznego, pomiędzy 100 p.n.e – 200 n.e (Con, 2007). Wspaniałe przykłady majańskiego budownictwa z pokrytego stiukiem wapienia wskazują na znaczny rozkwit miasta od początku aż po schyłek okresu klasycznego, kiedy miasto znalazło się pod wpływami Itzów z Chichen-Itza, a później z Mayapánu. Nowe budowle, znacznie skromniejsze rozmiarem i jakością wykonania, budowane były na podstawach z poprzedników, prezentując odmienny styl architektoniczny, zwany stylem wschodniego wybrzeża, obecnym dziś w Mayapánie, Zamie (Tulum), Xel Há, Tancah czy Xcaret. Populacja miasta, łączącego niegdyś wiele mniejszych ośrodków za pomocą sacbeoob – kamiennych dróg, z których najdłuższa mierzy aż 100 km, uległa wtedy znacznemu osłabieniu, a jego znaczenie ograniczono prawdopodobnie do funkcji religijnych (Con, 2007).

Pozostawia to jednak wciąż co najmniej 700 lat okresu prosperity, kiedy Coba cieszyć się mogła hegemonią promieniującą na cały region, a mierząca dziś 42 m piramida Nohoch Mul wciąż pozostaje najwyższą budowlą na całym Jukatanie. Okoliczne lasy bogate były w drzewa Ramon – breadnut (Brosimum alicastrum), cedr, mahoń, będące źródłem gumy drzewo żelazne zapote (Sideroxylon stevensonii – złotorąb), huano – palma, której liście po dziś dzień służą do pokrywania dachów palap i tradycyjnych mayańskich domostw. Nowożytny Jukatan przetrzebiony został ze zwierzyny ale niegdyś laguny Coba i Macanxoc pełne były krokodyli i ryb, a ruiny miasta po dziś dzień stanowią refugium dla zwierząt takich jak jelenie, borsuki, pancerniki, skunksy, węże, góropatwy, czakalaki, papugi i indyki górskie. Jeszcze 20 lat temu spotykano tu jaguary.

 

Coba – skarby ukryte w selvie

Sacbé

Budowane z kamienia drogi były sprytnie dostosowywane konstrukcją do otoczenia, gdzieniegdzie sacbeoob biegną na nasypie znacznej wysokości, niwelując nierówności gruntu. Najwyższa sacbé miejscami ma ściany boczne sięgające na ponad 6 m. Najdłuższa, sacbé 1, łącząca Coba z Yaxuná mierzy 62 mile = 100 km, najszersza, sacbé 9 ma prawie 20 m szerokości. Konstrukcja sacbeooob opiera się na dwóch pionowych ściankach, pomiędzy które wsypywano później drobne kamienie wymieszanie z ziemią. Całość była następnie wyrównywana walcem i pokrywana warstwą stiuku.

Stiuki

W okresie prosperity budowle zwykle kryte były stiukiem, najczęściej malowanym na czerwono. Na fasadach stiuk był dodatkowo modelowany. Gdzieniegdzie, we wnętrzach budowli w miejsce stiuku używano gipsu, bądź też kładziono malowidła bezpośrednio na kamieniu, co w okresie postklasycznym rozprzestrzeniło się również na zewnętrzne elewacje budowli.

Boiska do Poh-ta-poh – mezoamerykński spektakl życia i śmierci

Coba posiada dwa stadiony do peloty. Ich nawierzchnia kryta była stiukiem, co zapewniało dobrą dynamikę ciężkiej gumowej piłce. Gra w pelotę liczy sobie co najmniej trzy tysiące lat i jest nadal praktykowana, a w całej Mezoameryce odnaleziono ponad półtorej tysiąca boisk (Con, 2007), np. w El Tajin jest ich 17.

Stele – kompleks Macanxoc

Liczne stele, pochodzące z okresu klasycznego w okresie postklasycznym otoczone zostały trójściennymi osłonami. Przy wielu z nich znajdują się niewielkie ołtarze, okrągłe – pochodzące jeszcze z okresu klasycznego i kwadratowe – dodane w okresie postklasycznym. Na ołtarzach znaleziono ślady palenia copal – aromatycznej żywicy z drzewa pom (Con, 2007). Pozwala to sądzić, że niszczejące, wapienne świadectwa ważnych wydarzeń z poprzedniej epoki stały się obiektami kultu, być może jednak mamy też do czynienia z przykładem ochrony zabytków przez kulturę świadomą wartości swej przeszłości. Połamana Stela 12, odnaleziona w latach 30’ ubiegłego stulecia prezentowała wyraźne postaci władcy oraz związanych jeńców, które w dzisiejszych czasach są już kompletnie niewidoczne. Po dziś dzień obiektem kultu jest kompletnie zamazana Stela 11, na której Majowie wciąż dostrzegają sylwetkę Pani Colebí. Stela 20 w Strukturze 10 tuż obok Nohoch Mul zawiera datę 30 XI 780 n.e. co stanowi najmłodszą zachowaną datę historyczną odnalezioną w Coba, jednak zachowała się ona jedynie dzięki upadkowi steli hieroglifami w dół.

 

Coba – historia badań archeologicznych

Pierwsze doniesienia o ruinach w Coba pochodzą od Johna Lloyda Stephensa, który wraz z Frederickiem Catherwoodem przejeżdżał tędy w 1842, jednak nigdy nie dotarł do samych ruin. Autorem pierwszych szkiców miejscowych ruin był Juan Peón Contreras, który dotarł tu dopiero w 1882 roku, pod koniec Wojny Kast, a dopiero w 1891(3?) pojawił się tu Teobert Maler, pierwszy archeolog, jednak nie opublikował rezultatów swojej wizyty. W kolejnych dziesięcioleciach Coba odwiedzali Rafael Regil (1897), Thomas Gann (1926) ale dopiero regularne ekspedycje przeprowadzone przez Instytut Carnegie z Waszyngtonu zakończyły się pierwszym formalnym opracowaniem badań, sygnowanym J. Eric, S. Thompson, Harry E.D. Pollock i Jean Charlot. INAH na dobre zajął się Coba dopiero w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia.

Bibliografia:

  1. Coba. History, Art and Monuments. María Jose Con; Monclem Ediciones 2007

 

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO Z ALPHA-DIVERS. Na najbliższą wyprawę nurkową do Meksyku, na półwysep Jukatan i nurkowanie rekreacyjne w Cenotach i na Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej w Belize zapraszamy w styczniu 2017, w ramach => wyprawy nurkowej YUCATAN 2017: Meksyk – Belize – Gwatemala 🙂

Cenoty, wyprawa do Meksyku, nurkowanie jaskiniowe 2017

Cenoty, plaża w Tulum na Riviera Maya, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS do Meksyku, Belize i Gwatemali – CENOTY 2017

Podziel się informacją na: