Quirigua

Podziel się informacją na:

 

QUIRIGUA

 

Quiriguá powstała oficjalnie, jako państewko wasalne => Copán 8 IX 426 r n.e., z podobnym ceremoniałem w stylu Teotihuacan, jaki towarzyszył introdukcji dynastii K’inich Yax K’uk Mo’ na tronie Copán, czy jeszcze wcześniej, po entradzie w 378 r n.e. Sihyaj K’ahk’a i innych władców z korzeniami z Teotihuacan w Tikal, Uaxactun, La Sufricaya, Bejucal i być może Rio Azul2. Uważa się więc, że obaj władcy Quiriguá i Copán mogli być spokrewnieni z teotihuakańską dynastią, panującą od 379 r n.e. na tronie Tikal i obie koronacje mogły być wynikiem militarnej ekspansji Tikal na południe. Inwestytury pierwszego oficjalnego władcy Quiriguá, o pseudonimie Tok Casper, doglądał zatem właśnie K’inich Yax K’uk Mo’, w trzy dni po objęciu przez siebie rządów, co w zamyśle zapewnić miało długie wasalne związki, położonej w strategicznym miejscu nad Motagua River placówki, z kontrolującą szlak handlowy hegemonią w Copán. Władcy Quiriguá nosili tytuł ahau, a ich suwerenowie z Copán ochk’in kaloomte. Układ ten działał doskonale aż do połowy VIII w n.e…1

Niewiele tak naprawdę wiemy o Majach z Quiriguá. Z pewnością miejsce, znajdujące się dzisiaj na terenie Południowo-Wschodniej Gwatemali, zamieszkane było jeszcze w Późnym Preklasyku, z pewnością powódź, spowodowana kataklizmem (być może wybuchem wulkanu) zniszczyła najstarszą część miasta, wymuszając przeniesienie kulturalnego i religijnego epicentrum do jednej z jego mniej dotąd znaczących części. Co najmniej raz zostało też napadnięte. Dzisiejsza nazwa ruin wywodzi się od pobliskiej miejscowości, a w podległym „od zawsze” Copán mieście, zachowały się zapiski jedynie o kilku jego władcach.

Nagły wzrost znaczenia i rozkwit Quiriguá w Późnym Klasyku, wiąże się z osobą jednego ambitnego władcy – K’ahk’ Tiliw Chan Yopaat’a, koronowanego 29 XII 724 r n.e. przez Waxaklajuun Ubaah K’awiil’a z Copán. Czternaście lat po koronacji, K’ahk’ Tiliw Chan Yopaat, który samozwańczo przyjął tytuł k’uhul ahau, najprawdopodobniej podstępem pojmał Waxaclajuun Ub’aah K’awiil’a, a sześć dni później, 3 V 738 r n.e. rytualnie złożył go w ofierze, doprowadzając do uniezależnienia się Quiriguá od Copán i przejęcia kontroli nad profitami płynącymi szlakiem handlowym na Motagua River1.

Ani w Copán ani w Quiriguá nie ma żadnych wzmianek o wcześniejszej czy późniejszej wojnie, a brak jakiegokolwiek odwetu ze strony Copán, przy stosunku sił co najmniej 4 do 1 na niekorzyść niewielkiego Quiriguá jest co najmniej dziwny… Dwa lata przed zdradą, w Quiriguá wzniesiona została stela wymieniająca Wamaw K’awiil’a, władcę odległego Chiik Nahb’ znanego dziś jako …Calakmul, stolicy Królestwa Węża i najbardziej zajadłego wroga Tikal1

Copán w wyniku zdrady wasala sparaliżowane zostało na 17 lat, gdy tymczasem Quiriguá rozkwitło eksplozją architektonicznych inwestycji, których celem była legitymizacja niezależnej władzy, zaś ambicją przyćmienie potęgi byłego suwerena. Powszechną w Klasyku tradycję wyświęcania stel na zakończenie każdego katunu (20-cia lat w tzw. Długiej Rachubie), zagęszczono tu „nowobogacko” do jednej czwartej tego okresu, wyświęcając nowe stele co zaledwie pięć lat.2 Stele wyświęcone w tych czasach, to mierzące sobie po kilka metrów i kilkadziesiąt ton, bogato rzeźbione giganty. Trzy z pośród nich (Stela F: 7,3 m; Stela J: 5 m, Stela E: 10,6 m wysokości, 65 ton wagi) uważa się za największe postumenty kiedykolwiek wzniesione przez Majów i generalnie na terenie obu Ameryk.4

Bogactwo handlu na Motagua River, płynącej z położonych na zachodzie wyżyn, do Morza Karaibskiego na wschodzie, to przede wszystkim zyski z surowego jadeitu, wydobywanego w dolinie Motagua jeszcze w czasach Olmeków – uznawanych przez część badaczy za protocywilzację Mezoameryki, cacao (to słowo, które trafiło do nas dzięki Majom okazało się również mixezockim zapożyczeniem od Olmeków) i obsydianu, wydobywanego u podnóża stratowulkanu Ixtepeque (to słowo oznaczające obsydian w nahuatl, języku urzędowym imperium Azteków, używanym prawdopodobnie jeszcze w Teotihuacan).3

Okres prosperity Quiriguá z czasów K’ahk’ Tiliw Chan Yopaat, mimo ogólnej deklinacji cywilizacji Majów, trwał jakby siłą rozpędu za panowania jego syna, nazywanego obecnie Sky Xul, który zmarł pod koniec VIII w n.e. Nowa, lokalna potęga nie przetrwała jednak ogólnego kolapsu cywilizacji Ery Klasycznej. Handel na Motagua River powoli dogorywał, a wraz z nim dogasały ostatnie wielkie miasta-państwa Majów, niczym okruszki żaru stygnącego paleniska. Znalazło to odzwierciedlenie w skarłowaciałych stelach wyświęconych przez Jade Sky – kolejnego władcę Quiriguá. Ostatnia zapisana na steli w Quiriguá data związana jest z ceremonią na zakończenie katunu w 810 r n.e. Ceremonią, w której wzięli udział ramię przy ramieniu Yax Pasaj Chan Yopaat i Jade Sky – ostatni królowie Copán i Quiriguá.1

We wczesnej Erze Postklasycznej Quiriguá była przez pewien czas ponownie zamieszkana. Ponownie odżył też handel na Motagua River, tym razem sterowany z dalekiej północy Półwyspu Jukatan i postklasycznej potęgi Majów => Chichen-Itza. Możemy jedynie domyślać się kim byli nowi mieszkańcy Quiriguá, z tego okresu pochodzą jednak posągi Chac-Mol, typowe dla toltecko-mayańskiej architektury…1

W 1840 r. ruiny Quiriguá odwiedzili => Frederick Catherwood i => John Lloyd Stephens. Wykopaliska na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego stulecia prowadzali tu => Alfred Maudslay, Edgar Lee Heweet i => Sylvanus Morley, a w latach 70’ dwudziestego stulecia William R. Coe i Robert J. Sharer.3 i 4

Bibliografia:

  1. “Chronicle of the Maya Kings and Queens – Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya” – Simon Martin, Nikolai Grube – Thames & Hudson revised edition 2008
  2. „The Ancient Maya – 6th edition” – Robert J. Sharer, Loa P. Traxler – Stanford University Press 2006
  3. “Maya – 9th Edition” – Michael D. Coe – Thames & Hudson 2015
  4. “Arqueologia Mexicana vol XI, num 66 – Mayas del Peten” – Conaculta INAH 2004

 

ZAPRASZAMY NA WYPRAWY DO MEZOAMERYKI: MEKSYKU, BELIZE, GWATEMALI I HONDURASU, NURKOWE I NIE TYLKO NURKOWE Z ALPHA-DIVERS 🙂

 

 

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO Z ALPHA-DIVERS. Na najbliższą wyprawę nurkową do Meksyku, na półwysep Jukatan i nurkowanie rekreacyjne w Cenotach i na Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej w Belize zapraszamy w styczniu 2018, w ramach => wyprawy nurkowej CENOTY 2018: Meksyk – Belize – Gwatemala 🙂

Cenoty, wyprawa do Meksyku, nurkowanie jaskiniowe 2018

Cenoty, plaża w Tulum na Riviera Maya, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS do Meksyku, Belize i Gwatemali – CENOTY 2018

 

Podziel się informacją na: