Tulum – Zama, ruiny Miasta Świtu

Podziel się informacją na:

 

Tulum: Zama – Miasto Świtu

Meksyk, Riviera Maya, wyjazdy do Meksyku

 

Tulum (Zama) - Temple of God of Wind

Tulum (Zama) – Temple of God of Wind – Świątynia Boga Wiatru, a w dole jedna z najpiękniejszych plaż na Riviera Maya

 

Informacje o Tulum (Zama)

Tulum – Otoczone Murem to nowożytna nazwa dawnego Zama (Tzama) – Miasta Świtu. Ten wspaniały przykład architektury Wschodniego Wybrzeża sprawia wrażenie cytadeli, doskonale chronionej od strony Morza Karaibskiego Mezoamerykańską Rafą Barierową i dwunastometrowym klifem, zaś od strony lądu mangrowymi rozlewiskami i podwójnym murem. Jest to jednak najprawdopodobniej „nowy”, bo zbudowany dopiero w Schyłkowym Klasyku, ośrodek administracyjno-religijny odległego o niecałe cztery kilometry klasycznego majańskiego miasta Tankah, z którym współtworzyło byt administracyjny o nazwie Zama-Xamanzama.1

Najstarsze ślady osadnictwa Majów zamieszkujących wschodnie wybrzeże półwyspu Jukatan pochodzą z okresu późnego Preklasyku. W tym okresie, ok. 150 BC powstaje między innymi Tankah – być może największy port na wschodnim wybrzeżu1, czy => Muyil, jeszcze od niego starsze. Tędy wiedzie również wielki szlak handlowy dla skarbów płynących z Wyżyn Majów na południu dzisiejszej Gwatemali, na wschód, poprzez Motagua River do wybrzeży Morza Karaibskiego, a stamtąd dalej na północ, wzdłuż Mezoamerykańskiej Rafy Barierowej, do portów takich jak Muyil/Chunyaxche, Zama czy Tankah na północy Jukatanu. Cały ten teren znajdował się prawdopodobnie w okresie klasycznym pod kontrolą hegemonii w => Coba. Jadeit, obsydian, kakao, muszle i pióra k’uk (quetzali) czy => guacamaya (ar) docierały poprzez Północny Jukatan dalej aż do Centralnego Meksyku, do odległego => Teotihuacan we Wczesnym Klasyku, tolteckiej => Tuli w Późnym Klasyku i azteckich stolic w okresie postklasycznym, daleko poza terytorialne granice Mundo Maya. Skarbem Północnego Jukatanu, płynącym stąd na południe była natomiast uzyskiwana z morskiej wody sól, absolutnie niezbędna do przetrwania wielkich metropolii na Nizinie Peten (samo Tikal/Yax Mutul importowało ponad 100 ton soli rocznie).

Tulum (Zama) - zatoka, do której niegdyś przybijały łodzie

Tulum (Zama) – zatoka, do której niegdyś przybijały łodzie. Obecnie lęgowisko zielonych żółwi morskich (Chelonia mydas).

Najstarsze, pochodzące z okresu Schyłkowego Klasyku budynki w Tulum-Zama nosiły znamiona, występującego w owym czasie powszechnie na północnym Jukatanie, stylu architektonicznego Puuc. Jednak właściwy rozkwit miasta w okresie postklasycznym wiąże się z wprowadzeniem nowego, bardziej surowego stylu architektonicznego, zwanego stylem Wschodniego Wybrzeża.

Pierwsze wzmianki o Tulum-Zama pochodzą z zapisków Bernala Diaza de Castillo, który spisał wspomnienia z udziału m.in. w wyprawie Juana de Grijalvy – konkwistadora, który przepływał wzdłuż wschodniego wybrzeża Jukatanu w maju 1518 roku, jednak dzięki Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej, która rozciąga się od północnego wierzchołka półwyspu Jukatan, poprzez => Belize aż do Hondurasu, stanowiąc dziś wielką nurkową atrakcję, nie mógł dobić do brzegu. Bernal Diaz opisuje Tulum jako miasto nie mniejsze i nie mniej imponujące od hiszpańskiej Sewilli! Tulum było wtedy administracyjnym centrum batabil – jednego z kilkunastu niezależnych dystryktów, na jakie rozpadł się północny Jukatan po upadku Ligi Mayapanu. Poza wzmianką Juana de Reigosa, opisującego otoczone murem ruiny w Relaciones de Yucatán w 1579 roku, Zama zniknęła w mrokach dziejów aż do 1842 roku, kiedy dotarli tu niestrudzeni podróżnicy i odkrywcy: => John Lloyd Stephens i => Frederick Catherwood.2

Tulum (Zama) – mangrowce i palmy, krajobraz Riviera Maya

Stephens i Catherwood badali przez kilka dni w Tulum-Zama, nocując w El Castillo. Stephens uważał, że Tulum ze względu na kiepską kontrolę Hiszpanów nad tym terytorium, mogło być zamieszkane nawet przez dwieście lat po Konkwiście i jego zdaniem wciąż odprawiane były tutaj majańskie obrzędy. Nic dziwnego, że kiedy pięć lat później na Jukatanie wybuchło majańskie powstanie, na skutek wymyślonych przez Hiszpanów podziałów kastowych majańskiego społeczeństwa nazywane Wojną Kast, Tulum stało się jednym z głównych jego ośrodków.

Wojna Kast (1847-1928) na ponad pół wieku uczyniła Jukatan niepodległym majańskim terytorium, a meksykańskiej armii udało się spacyfikować Majów dopiero na początku XX-go stulecia. Z pewnością jest to ewenement w dziejach Konkwisty obu Ameryk, świadczący o duchu Majów (Hiszpanie w XVI wieku byli kilkakrotnie wypierani z Jukatanu). W międzyczasie Tulum-Zama, dzięki obecności majańskiej wysokiej kapłanki Marii Uicab, stanowiło główne sanktuarium „Mówiącego Krzyża”, zaś pobliski port w Tankah służył w tym czasie jako jedyny punkt kontaktu Majów z białymi. Z Hondurasu Brytyjskiego przypływała tu broń dla powstańców. Stolicą Jukatanu w okresie półwiecza niepodległości było Noh Cah Santa Cruz (zwane obecnie Felipe Carrillo Puerto, od nazwiska majańskiego aktywisty, rozstrzelanego w 1924 roku w Merida).

W 1910 r ruiny Tulum-Zama odwiedził George P. Howe4, potwierdzając w głównej mierze obserwacje Stephensa. Odkrył, że południowo-wschodnie przejście w murze uległo w międzyczasie zawaleniu. Odnalazł jedną ze stel w miejscu wskazanym przez Stephensa i odczytał z niej datę w Długiej Rachubie: 9.6.10.0.0, co oznacza 29 stycznia 564 zgodnie z korelacją GMT+2. Szukał też dwóch pozostałych stel, jednak szybko musiał salwować się ucieczką w obawie przed nadchodzącym atakiem Majów. Postulował przeprowadzenie badań archeologicznych w Tulum pod osłoną meksykańskiej armii. Pierwszą ekspedycję archeologiczną w latach 1913-22 na terenie ruin Tulum-Zama poprowadził => Sylvanus Morley, który dotarł tu wcześniej po raz pierwszy w roku 1896. Spotkał się on z życzliwym przyjęciem na wciąż kontrolowanym przez Majów terenie, jako domniemany przedstawiciel Korony Brytyjskiej, o której protekcję Majowie bezskutecznie zabiegali w swej nierównej walce o niepodległość.

Historia Majów zapisana jest w kamieniach, z reguły na stelach właśnie. Choć w Tulum-Zama znaleziono aż trzy stele znajdowały się one w bardzo kiepskim stanie i tylko z jednej z nich dało się częściowo odczytać datę 9.6.10.0.0. Jest to najstarsza stela w Tulum-Zama, nawiązująca stylem do Wczesnego Klasyku i wykonana w epoce przełomu (AD 524-603), kiedy sztuka na ziemiach Majów zamarła pomiędzy Wczesnym a Późnym Klasykiem. Dzięki temu, że Długa Rachuba precyzyjnie liczy dni od stworzenia świata wiemy, że był to 8 Ajaw 13 Pax (29 stycznia AD 564) mimo , iż dat tych z kalendarzy Tzolkin i Haab ze steli nie da się odczytać. Ze względu na swój wiek stela ta została prawdopodobnie przeniesiona do Tulum-Zama skądinąd. Być może z Tankah, być może nawet z => Coba. Stela 2 wykonana dla kontrastu w bardzo lakonicznym stylu pochodzi z Późnego Klasyku, Steli 3, jak na razie, nie daje się datować. Co ciekawe są to jedyne trzy stele odnalezione do tej pory na wschodnim wybrzeżu Jukatanu.7

 

Zwiedzanie Tulum (Zama)

meksyk jukatan tulum zama mexico yucatan riviera maya ruins

Mur okalający ruiny Zama z trzech stron i jedno z wąskich przejść znajdujących się w ścianie północnej

Zwiedzanie ruin Tulum-Zama, rozpoczynamy zwykle od zewnętrznego muru. Krótki spacer przez resztki selwy, może zaprowadzić nas na wysoki klif po północnej stronie ruin, skąd rozciąga się wspaniały widok na Morze Karaibskie. Po drodze mamy szanse spotkać iguany, ostronosy (coati), oraz ciekawe gatunki lokalnego ptactwa jak: pich (Dives dives), czyli czarnobłyska krzykliwego, x’kau (Quiscalus mexicanus), czyli wilgowrona jukatańskiego oraz najpiękniejszego z nich – endemicznego che’el (Cyanocorax yucatanicus), zwanego po polsku modrowronkiem. W północnej ścianie znajdują się dwa wąskie przejścia, przez które możemy przedostać się przez mury Tulum, ale na chwilę warto zatrzymać się na klifie i po raz pierwszy rzucić okiem na wspaniale turkusowo-błękitne Morze Karaibskie, przedzielone białą kreską grzyw fal załamujących się na Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej (od 2019 dostęp do klifu jest niestety zamknięty). To tędy, krawędzią klifu przedostali się do Tulum => John Lloyd Stephens i => Frederick Catherwood, początkowo nie zdając sobie sprawy z istnienia fortyfikacji.

 

Mury Tulum

Tulum (Zama) - Walls

Tulum (Zama) – Walls

Ruiny Zama – Miasta Świtu leżą na wysokim, dwunastometrowym klifie na wybrzeżu Morza Karaibskiego. Zewnętrzny mur, w którym znajduje się aż pięć wąskich przejść, odgradza Tulum-Zama z trzech pozostałych stron – stąd nowożytna nazwa Tulum, Otoczone Murem. Początkowo przypisywano murowi okalającemu Zama (Tulum) funkcje fortyfikacyjne, jednak bliższe oględziny każą przypisywać konstrukcji znaczenie raczej ceremonialne. Długość muru okalającego Zama (Tulum) to ponad 700 metrów, grubość 6 metrów, a wysokość 4 metry. W ścianie północnej i południowej pozostawiono po dwa przejścia, z północno-wschodnim połączone są dwa dodatkowe, niewielkie pomieszczenia, znajdujące się wewnątrz muru. Przejście w najdłuższej ścianie ruin Tulum – zachodniej (obecnie zamknięte), stanowiło niegdyś prawdopodobnie główne wejście do kompleksu Zama.

meksyk jukatan tulum zama mexico yucatan riviera maya ruins

Pozostałości House of the Aluxes, jednej ze świątyń umieszczonych w narożach muru okalającego Zama (Tulum). Początkowo brano te konstrukcje za budki strażnicze

W obydwu rogach muru Tulum-Zama umieszczono dwie konstrukcje, przypominające budki strażnicze – w ten przynajmniej sposób postrzegał je ich odkrywca => John Lloyd Stephens. Obecnie uważa się raczej, że były to niewielkie świątynie – w południowo-zachodniej brakuje na przykład możliwości obserwacji zewnętrznego, zachodniego perymetru. Północno-wschodnia świątynia zwana jest obecnie House of the Aluxes – Domem Aluxów (l.mn. maaya ta’analuxoob), maleńkich istot, będących u Majów odpowiednikiem słowiańskich pędzimężyków, czy starogermańskich skrzatów.

 

 

Tulum – Northwest House

Jeśli dostaniemy się do wnętrza ruin Tulum-Zama przez pierwsze przejście w północnym murze, to będzie pierwszy budynek jaki napotkamy w środku. Stał on niegdyś na północnym krańcu głównej arterii komunikacyjnej Zama, znajdując się również bardzo blisko północnego wejścia. Portyk zbrojony dwiema kolumnami, stojącymi naprzeciw schodów, z trzema wejściami wewnątrz. W środku znajdują się dwa pomieszczenia. W tylnym odnajdujemy miniaturową wersję jednej ze świątyń.1 Odnaleziono tu pochówki kilku osób – przypuszcza się, że były to krypty rodzinne.2

 

Tulum – House of the Cenote

meksyk jukatan tulum zama mexico yucatan riviera maya ruins cenote

Cenota w ruinach Zama (Tulum), znajdująca się pod House of Cenote

Jeżeli wybierzemy bardziej odległe wejście do ruin Tulum-Zama, podziwiając po drodze najpierw wspaniałą panoramę Morza Karaibskiego, natkniemy się w pierwszej kolejności na ten, zbudowany na wapiennym sklepieniu nad niewielką cenotą budynek. Wyraźnie widoczne są dwie fazy konstrukcji – początkowo składał się on z tylko dwóch pomieszczeń, później dobudowano niewielką komnatę na południowo-wschodnim rogu, z odrębnym wejściem osiągalnym ze schodów.1 Również posiada on troje wejść i kolumny. Również i tutaj znaleziono pochówki kilku osób.2 Warto na chwilę zejść do cenoty, w spokojniejsze dni zdarza się tutaj obserwować czarne, krukowate x’kau, raczące się chłodną, słodką wodą.

 

Tulum – Shrines (kapliczki)

Tulum (Zama) - Shrines

Tulum (Zama) – Shrines

Kapliczki w ruinach Tulum-Zama to grupa niewielkich konstrukcji o przeznaczeniu sakralnym, dość typowych dla postklasycznej majańskiej architektury Wschodniego Wybrzeża. Przypominając miniaturowe świątynie, używane były prawdopodobnie jako podstawy pod rzeźby lub kadzielnice i służyły do odprawiania rytuałów. Niektóre z nich stanowią wierne modele pełnoskalowych świątyń.1 W Tulum-Zama możemy obejrzeć aż trzy grupy takich kapliczek: 1) na skalnym klifie, na przeciw House of the Cenote (na pierwszym planie na zdjęciu), 2) przed Świątynią Boga Wiatru (na zdjęciu w głębi, pomiędzy palmą a świątynią) oraz 3) w samym centrum ruin miasta.

 

Tulum – Temple of the God of Wind – Świątynia Boga Wiatru

Tulum (Zama) - Temple of God of Wind

Tulum (Zama) – Temple of God of Wind – Świątynia Boga Wiatru

Świątynia Boga Wiatru w Tulum-Zama (Estructura 45) zlokalizowana jest na niewielkim wzniesieniu, tuż ponad morskim klifem, w pobliżu i na lewo od centralnego kompleksu w Tulum-Zama, zwanego dziś El Castillo. Od północy świątynia ta sąsiaduje z malowniczą zatoczką, do której niegdyś przybijały łodzie wiozące towary z miast Majów położonych w dalekiej Gwatemali, jak jadeit, obsydian i pióra k’uk – quetzali, na południe z północy Jukatanu płynęła niezbędna do przetrwania w warunkach Nizin Majów sól, produkowana poprzez odparowanie morskiej wody. Obecnie malownicza zatoczka stanowi sanktuarium => morskich żółwi zielonych (Chelonia mydas). Tu tutaj samice żółwi wydostają się na brzeg, aby złożyć jaja w jamach wykopanych w piasku. Świątynia Boga Wiatru, jako jedyna w Tulum, wzniesiona jest na owalnej platformie ze schodami, dzięki której kojarzona jest z centralno-meksykańskim bogiem wiatru – Ehecatlem.1 Podobne budowle odnaleziono w Xcaret, Paamul i San Gervasio. Wewnątrz jedynego pomieszczenia znajdują się pozostałości niewielkiego ołtarza. To jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w ruinach Tulum (Zama).

 

Tulum (Zama) - Temple of God of Wind

Tulum (Zama) – Temple of God of Wind – Świątynia Boga Wiatru

 

Tulum – El Castillo (pałac)

Tulum (Zama) - El Castillo

Tulum (Zama) i jedno z wejść do El Castillo (pałacu)

El Castillo w Tulum-Zama (Estructura 1 oczywiście). Centralną część ruin Tulum-Zama, otoczoną dodatkowo wewnętrznym murem z trzema wejściami, zajmuje tzw. El Castillo z umiejscowioną u jego podnóża platformą, służącą niegdyś zapewne do odprawiania rytuałów i Świątynia Nurkującego Boga.

El Castillo to najwyższy i najbardziej imponujący budynek w Tulum-Zama. Budowany był w kilku fazach, na szczycie naturalnego wzniesienia, zapewniającego najlepszy widok, zarówno na położone jakby u jego stóp miasto jak i rozległe Morze Karaibskie.

 

Tulum (Zama) - El Castillo

Tulum (Zama) – El Castillo (pałac)

El Castillo ma 12 metrów wysokości, zwrócony jest fasadą ku Tulum-Zama, a wewnątrz pałacu, dokąd tradycyjnie prowadzą trzy wejścia, znajdują się dwa pomieszczenia z wbudowanym nadprożem, wspieranym przez dwie zoomorficzne kolumny, reprezentujące węże z głowami spoczywającymi na podłożu – podobnie jak w => Chichen-Itza. Fryz na fasadzie, z dwoma pasami, typowymi dla architektury Wschodniego Wybrzeża, zawiera trzy nisze. W środkowej zachowały się ślady stiukowego wyobrażenia postaci Nurkującego Boga.

 

Tulum (Zama) - El Castillo

Tulum (Zama) – El Castillo – Kasztel

Mezoamerykańska Rafa Barierowa chroniła Tulum-Zama i Tankah, nie pozwalając przepływającemu tędy w 1518 konkwistadorowi Juanowi de Grijalva na przybicie do brzegu i splądrowanie miasta. Jednak biegł tędy szlak handlowy wzdłuż wybrzeża Morza Karaibskiego i dalej rzekami jak Belize, Nueve, Motagua i Mopan głęboko w ląd aż do dzisiejszej Gwatemali. El Castillo stanowił punkt orientacyjny, wskazujący majańskim łodziom przejście w Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej. Dwa niewielkie otwory we wschodniej, skierowanej na morze tylnej ścianie budynku mogły pełnić funkcję latarni morskich.1

 

Tulum – Temple of Diving God – Świątynia Nurkującego Boga

 

Tulum (Zama) - Temple of Diving God

Tulum (Zama) – Temple of Diving God – Świątynia Nurkującego Boga (po lewej)

Świątynia Nurkującego Boga (Temple of Diving God) w Tulum-Zama (Estructura 5) – poza dość dobrze zachowanym wizerunkiem tzw. Nurkującego/Zstępującego Boga, którego podobizny pojawiają się na północnym Jukatanie dopiero w okresie postklasycznym, zachowały się tu ślady oryginalnej polichromii – wyobrażenia bogów, węży i ciał niebieskich. Interpretacje dotyczące zstępującej z niebios postaci oraz jej umiejscowienie w mitologii Majów, są pisane na wodzie tak cienkim piórkiem, że ich powtarzanie tutaj nie miałoby sensu…

 
 

Tulum (Zama) - Temple of Diving God

Tulum (Zama) – Temple of Diving God – Świątynia Nurkującego Boga (po lewej od El Castillo)

Polski archeolog, majanista i archeoastronom pracujący dla UNAM i Polskiego Muzeum Archeologicznego w Warszawie – Stanisław Iwaniszewski odkrył i opisał jeden z archeoastronomicznych fenomenów związanych z tym budynkiem jeszcze w latach 80. ubiegłego stulecia. W dniu zimowego przesilenia, tuż po wschodzie Słońca, promienie słoneczne przechodzące przez niewielki otwór w ścianie wschodniej (tylna ściana budynku skierowana na Morze Karaibskie) rozświetlają fasadę tuż poniżej rąk Zstępującego Boga.1,8 To zaledwie jeden z fenomenów archeoastronomicznych związanych z tym budynkiem. Jego fasada wycelowana jest na azymut 292˚4’, czyli w zachodów Słońca w dniach przejść zenitalnych dla Tulum. Słońce obserwowane ze Świątyni Nurkującego Boga zachodzi wzdłuż ściany Pałacu Kolumnowego w dniu przesilenia letniego, natomiast za rogiem Pałacu Halach Uinic w dniu przesilenia zimowego.

 

Tulum – Pałac Kolumnowy (House of the Columns)

Tulum-Zama - House of Columns

Tulum-Zama – Pałac Kolumnowy (House of Columns)

Pałac Kolumnowy (House of Columns) w Tulum-Zama (Estructura 21) to rozległy budynek rezydencyjny, wzniesiony na planie litery L. Swoją obecną nazwę budynek zawdzięcza kolumnom, optycznie zwiększającym przestronność dawnej rezydencji. Wewnątrz budynku znajdują się okienka ze śladami pierścieni, które służyły kiedyś do mocowania kotar. Rezydencja ta posiadała niegdyś płaski dach, wspierany drewnianym belkowaniem, który nie zachował się do naszych czasów. I tutaj nie brak orientacji astronomicznych: tylna ściana Pałacu Kolumnowego zorientowana jest na zachód Słońca w dniu przesilenia letniego. Obserwatoria nacelowane na wschody lub zachody Słońca w dniach solstycjów są zwykle blisko położone obserwatoriów skrajnych stanowisk Księżyca, w tym wypadku Pałacu Halach Uinic.10

 

Tulum-Zama - House of Columns

Tulum-Zama – House of Columns

 
 

Tulum – House of Halach Uinic

Tulum (Zama) Halach-Uinic

Tulum (Zama) – Pałac Halach-Uinic (House of Halach-Uinic)

Pałac Halach Uinic (House of Halach Uinic) w Tulum-Zama (Estructura 25) to jedna z najbardziej wystawnych rezydencji w tutejszych ruinach. Halach Uinic (prawdziwy mężczyzna) to jeden z synonimów oznaczających u postklasycznych Majów władcę1, a właściwie władców, ponieważ w okresie postklasycznym u Majów rządziło już kilkuosobowe ciało o tej właśnie nazwie, zastępując K’uhul Ajaw – boskich władców, znanych nam ze Złotego Wieku Majów – ery klasycznej. Pałacyk wraz z portykiem, kolumnami i najlepiej zachowaną reprezentacją Nurkującego Boga, z resztkami oryginalnej polichromii na fasadzie. Wewnątrz znajdują się trzy pomieszczenia, w tym jedno z kamiennymi ławami, służącymi arystokracji Majów za sypialnię. W ścianach wschodniej i zachodniej znajdują się umiejscowione na różnych wysokościach otwory. Serbski archeoastronom Ivan Šprajc10 odkrył, iż mogły one służyć jako architektoniczna muszka i szczerbinka do obserwacji skrajnego północnego stanowiska Księżyca, które w epoce postklasycznej wynosiło 28.658°

 

Tulum (Zama) - Halach Uinic

Tulum (Zama) – Pałac Halach-Uinic (House of Halach Uinic)

 

Tulum – Pałac Chultunu (House of the Chultun)

Tulum (Zama) - House of Chultun

Tulum (Zama) – House of Chultun

Pałac Chultunu (House of the Chultun) w Tulum-Zama (Estructura 20) to kolejna bogata rezydencja z płaskim dachem i niszą postacią Nurkującego Boga na fasadzie. Dzisiejszą nazwę przyniósł budynkowi umieszczony tutaj chultun. Chultunob’ (liczba mnoga) – wykuwane w podłożu zbiorniki, które na nizinie Peten, w okresie klasycznym służyły głównie do przechowywania żywności, na północnym Jukatanie natomiast w schyłkowym okresie klasycznym i okresie postklasycznym miały za zadanie gromadzenie wody deszczowej.  W czasach Stephensa i Catherwooda przednia fasada nie była jeszcze zawalona. Na rycinach Fredericka Catherwooda widać w tym miejscu rzeźbę postaci, którą John L. Stephens określił w swej relacji jako zdruzgotaną.

 
 

Tulum – Temple of the Frescoes – Świątynia Fresków

 

Tulum (Zama) - Temple of Frescoes

Tulum (Zama) – Temple of Frescoes – Świątynia Fresków

Temple of the Frescos (Świątynia Fresków) w Tulum-Zama (Estructura 16). Ruiny Majów prezentują nam się zwykle kolorami spalonego słońcem wapienia. Wapień to podstawowy budulec prawie na całym półwyspie Jukatan, wydawać by się więc mogło, że właśnie w kolorach bieli i otaczającej zwykle ruiny zieleni, tonął cały majański świat. Nic bardziej mylnego i dobrym przykładem tego jak wyglądała ich architektura w przeszłości jest właśnie Świątynia Fresków. Dobrze zachowane malowidła o niesamowitej wręcz precyzji i kolorystyce przykuwają wzrok. Prezentują one mocne inspiracje niemajańską sztuką Centralnego Meksyku2 co również jest znakiem czasów i dowodem wpływów Altiplano na ziemie Majów w schyłkowym okresie ich cywilizacji, w erze postklasycznej. Świątynia na górnym piętrze zawiera niewielki ołtarz, na jej zewnętrznych ścianach łatwo jest dostrzec czerwone ślady odbitych rąk. Rogi Świątyni Fresków uzbrojone są w groźne i dumne maski – to zdaniem jednych interpretaorów Itzamna2, majański bóg utożsamiany ze stworzeniem świata, zdaniem innych Witz9, na swój sposób również bóstwo związane ze stworzeniem. Świątynia Fresków to bardzo rzadki w architekturze Majów przypadek pomieszczeń zbudowanych jedno na drugim. Obecnie nie ma śladu w jaki sposób dostawano się do górnego pomieszczenia, ale do tylnej ściany Świątyni Fresków przylegały dwa inne, kompletnie zrujnowane już w czasach Stephensa budynki, więc być może wejście na górne piętro prowadziło z któregoś z nich. W ich ruinach odkrywca znalazł wtedy dwie spośród trzech stel, na jakie natrafił w 1842 r. w Tulum.3

 

Tekst: Przemek Trześniowski, zdjęcia: Przemek Trześniowski i Kasia Glashtine.

 

Bibliografia:

  1. Luis A. Martos Tulum – History, Art and Monuments, Conaculta INAH 2011
  2. „Archeological Zones: Guide to Tulum, El Meco, El Rey, X’Caret, San Gervasio, Xel-Ha, Muyil, Coba – Quintana Roo, Mexico” – Conaculta INAH 2010
  3. John L. Stephens (1843) „Incidents of Travel in Yucatan”
  4. George P. Howe (1911) The Ruins of Tuloom, American Anthropologist, New Series, Vol. 13, No. 4 (Oct. – Dec., 1911), pp. 539-550, Wiley
  5. Samuel K. Lothrop (1924) Tulum: An Archaeological Study of the East Coast of Yucatan.”, Carnegie Institution of Washington
  6. Arthur G. Miller (1982) „On the Edge of the Sea: Mural Painting at Tancah-Tulum, Quintana Roo, Mexico., Dumbarton Oaks, Washington
  7. Tatiana Proskouriakoff (1950) A Study of Classic Maya Sculputres”, Carnegie Institution of Washington
  8. Stanisław Iwaniszewski (1987) El templo del dios descendiente en Tulum: Enfoquearqueoastronomico. w Memorias del Primer Coloquio Internacional de Mayistas, pp. 209–217
  9. Karl Taube (2009) At Dawn’s Edge: Tulúm, Santa Rita, and Floral Symbolism in the International Style of Late Postclassic Mesoamericaw„Astronomers, Scribes, and Priests
    Intellectual Interchange between the Northern Maya Lowlands and Highland Mexico in the Late Postclassic Period”,
    Dumbrarton Oaks
  10. Ivan Šprajc (2016) Lunar alignments in Mesoamerican architecture„, Antrhropological Notebooks 22 (3): 61–85

 

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO Z ALPHA-DIVERS. Na najbliższą wyprawę nurkową do Meksyku, na półwysep Jukatan i nurkowanie rekreacyjne w Cenotach i na Mezoamerykańskiej Rafie Barierowej w Belize zapraszamy w styczniu 2020, w ramach => wyprawy nurkowej CENOTY 2021: Meksyk – Belize – Gwatemala 🙂

Cenoty, wyprawa do Meksyku, nurkowanie jaskiniowe 2021

Cenoty, plaża w Tulum na Riviera Maya, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS do Meksyku, Belize i Gwatemali – CENOTY 2021

Podziel się informacją na: