Rekin kosogon – Alopias vuplinus – Thresher shark

Podziel się informacją na:

 

Rekin kosogon – lis morski

Thresher shark – Alopias vulpinus

 

Rekin kosogon (Alopias vulpinus / Thresher shark) zwany też

Rekin kosogon (Alopias vulpinus / Thresher shark) zwany też cosmosharkiem 😉 albo lisem morskim

 

nurkowanie_filipiny_kosogon_201511043059000_thresher-shark

Rekin kosogon na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2015

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark) znany też jako lis morski, Common thresher, Atlantic thresher, Big-eye thresher, Fox shark, Green thresher, Swingletail, Slasher, Swiveltail, Thintail thresher, Whip-tailed shark i Zorro thresher shark to największy rekin lamnokształtny z rodziny kosogonowatych (Alopias). Swą nazwę zawdzięcza wyjątkowo długiemu ogonowi – alopex to po grecku lis. Kosogony występują powszechnie we wszystkich oceanach, są jednak rekinami głębinowymi strefy pelagicznej. Nurkowanie z kosogonem na głębokościach dostępnych nurkom rekreacyjnym należy zatem do rzadkości podobnie niemalże, jak nurkowanie z => rekinem wielorybim. Poza jednym, jedynym miejscem na Ziemi, ale o tym dopiero na koniec 😉

 

Jak wygląda kosogon i w jaki sposób odróżnić kosogona od innych rekinów?

 

nurkowanie_filipiny_kosogon_201511043059003_thresher-shark

Alopias vulpinus – kosogon w pełnej krasie, Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2015

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark) należy do rekinów lamnokształtnych podobnie jak np. żarłacz biały, ale jego sylwetka jest bardzo charakterystyczna. Główną cechą wyróżniającą kosogona na tle innych rekinów jest oczywiście jego ogon, którego długość może przewyższać długość ciała rekina. Dzięki temu kosogon jest nie do pomylenia z żadnym innym rekinem. Dalej jednak sytuacja nieco się komplikuje. Do rodzaju kosogon (Alopias) należą trzy, a być może cztery gatunki rekinów: kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus), kosogon pelagiczny (Alopias pelagicus), kosogon wielkooki (Alopias superciliosus). Najłatwiej jest spośród nich wyróżnić kosogona wielkookiego.

 

nurkowanie-filipiny-malapascua-161104765105-kosogon-thresher-shark

Rekin kosogon albo lis morski, Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2016

Kosogon wielkooki (Alopias superciliosus / Bigeye thresher shark) jest posiadaczem pary ogromnych oczu o średnicy dochodzącej do 10 cm. Oczy te umieszczone są w specjalnych gniazdach, które umożliwiają kosogonowi wielkookiemu spoglądanie obydwoma oczami jednocześnie w górę. Ułatwia to realizację skutecznych ataków. Wokół głowy tego kosogona biegną głębokie rowki, które nadają jej wygląd hełmu. Kosogon wielkooki nurkuje najgłębiej spośród wszystkich kosogonów. Potwierdzono nurkowanie tego rekina na głębokość aż 723 m. Na większych głębokościach, gdzie kosogon spędza dnie temperatura otoczenia ma zaledwie 5 °C. Oczy i mózg kosogona dogrzewa tam rete mirabile – specjalna adaptacja budowy układu krążenia rekinów lamnokształtnych. Nocami kosogon wielkooki nurkuje znacznie płycej, aby polować na ryby. Kosogon wielkooki dorasta do czterech metrów i 160 kg wagi. Największy osobnik, odłowiony w lutym 1981 roku w pobliżu Tutukaka w Nowej Zelandii miał 4,9 m długości i 364 kg wagi.

nurkowanie_filipiny_kosogon_201511043059008_thresher-shark

Długość płetwy ogonowej kosogona przewyższa często długość jego ciała, Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Filipiny 2015

Kosogon pelagiczny (Alopias pelagicus / Pelagic thresher shark) jest najczęściej mylony z kosogonem zwyczajnym. Spotykamy go wyłącznie w Indopacyfiku. Jest to najmniejszy spośród wszech kosogonów dorasta bowiem średnio jedynie do 3 – 3,3 m długości i 69,5 – 88,4 kg wagi. Maksymalne długości samic sięgają 3,5 m, a samców 3,8 m. Rete mirabile kosogona pelagicznego jest bardzo słabo rozwinięta. Od kosogona zwyczajnego odróżnia go ciemniejsze zabarwienie podstawy płetw piersiowych. To niestety niedużo…

Czwarty gatunek kosogona żyje być może we Wschodnim Pacyfiku, jednak jak dotąd pobrano próbkę tkanek tylko od jednego osobnika. Istnienie takiego gatunku nie jest zatem potwierdzone. Badania mtDNA wskazują również na znaczne rozbieżności pomiędzy populacją kosogona wielkookiego w Atlantyku i w Indopacyfiku.

 

Czym żywi się kosogon i w jaki sposób poluje?

 

nurkowanie-filipiny-malapascua-161104765111-kosogon-thresher-shark


Ogon kosogona to groźna broń służąca do głuszenia ryb, Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2016

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark), podobnie jak inne rekiny lamnokształtne, nie posiada tzw. trzeciej powieki – membrana nictitans. Oko nie odrasta, a jest jednym z najbardziej potrzebnych narządów, szczególnie drapieżnikom. Taka dodatkowa przezroczysta błona chroni zatem w momencie ataku np. oczy żarłaczy. W odróżnieniu od pozostałych rekinów lamnokształtnych kosogon wypracował jednak odmienną taktykę polowań. Śmiercionośną bronią tego rekina jest nie co innego, a jego charakterystyczny długi ogon. Rekin uderza nim ofiarę niczym biczem z prędkością, która zdolna jest rozszczepiać cząsteczki wody (kawitacja). Ten sposób polowania zaobserwowany został pierwotnie w trakcie połowów rybackich na tzw. długą linę. To mająca kilkaset metrów lina z zamocowanymi co kilkanaście metrów hakami z przynętą, ciągnięta na dużej głębokości za rybackim statkiem. Kosogony łapią się na nią za ogon, co swego czasu zastanowiło naukowców nasuwając im ciekawy problem do rozwiązania. Kosogon poluje zwykle w nocy, jednak to co potrafi wykonać ogonem udaje się czasem zaobserwować podczas nagłych zwrotów rekina w trakcie porannego nurkowania przy stacjach czyszczących na rafie. Zdarzało się również zaobserwować polowanie na ryby kosogonów pelagicznych w dzień. Łupem kosogona padają ryby i kałamarnice. Zdarza się również i ptactwo morskie. Niewielkie rozmiary paszczy kosogona wskazują, że poluje on wyłącznie na mniejsze zwierzęta.

 

Jakie jeszcze ciekawostki wiążą się z kosogonami?

 

nurkowanie_filipiny_kosogon_201511043079000_thresher-shark

Rekin kosogon w drodze do cleaning station na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2015

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark) potrafi w całości wyskakiwać ponad powierzchnię wody. Ciekawym dostosowaniem kosogonów jest budowa ich układu krwionośnego, która dzięki czerwonym mięśniom rozmieszczonym wzdłuż boków rekina, umożliwia dogrzewanie centralnej części ciała. Podobnie jak u innych lamnokształtnych cieplejsza krew żylna, przed powrotem do serca dogrzewa mózg i oczy. Taka adaptacja u rekinów zwana jest rete mirabile. (łac. cudowna sieć)

Wiadomo, że kosogon (Alopias sp. / Thresher shark) poluje za pomocą ogona, błyskawicznymi uderzeniami ogłuszając ofiary. To jednak za mało, by uzmysłowić sobie prędkość z jaką ogon kosogona porusza się wtedy w wodzie. Kilkakrotnie zarejestrowano bąbelki gazu unoszące się w toni po przecięciu wody ogonem rekina. Zjawisko to – kawitacja świadczy o ogromnej prędkości. U kosogona pelagicznego zarejestrowano uderzenie ogonem z prędkością do około 34 m/s (pomiar względny). Zauważono, że prędkość uderzenia jest tym szybsza im rekin jest większy. Kosogon wykonuje cięcia ogonem zarówno nad głową, jak i bokiem. Cięcia wykonywane nad głową są staranniej wymierzone, a także szybsze niż cięcia z boku.

 

Jak przychodzi na świat kosogon?

 

nurkowanie-filipiny-malapascua-161104765102-kosogon-thresher-shark

Oczy kosogona są bardzo wrażliwe na światło dlatego robienie im zdjęć przy użyciu flesza i filmowanie ze światłem jest zakazane, Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Filipiny 2016

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark), podobnie jak wszystkie pozostałe kosogony jest jajożyworodny. Jednym z dostosowań kosogonów do wymogów środowiska naturalnego stała się oofagia. Młode kosogony rodzą się w drogach rodnych matki, gdzie pożerają pozostałe zarodki. Na świat przychodzą w rezultacie najsilniejsze osobniki, po jednym z każdej drogi rodnej matki (w Atlantyku obserwowane są pewne odstępstwa od tego – zdarza się, że w jednym miocie rodzi się kilka małych kosogonów). Ciąża u kosogonów trwa aż 9 miesięcy. Młode kosogony mają rozmiary zależne od rozmiarów ciała matki, ale mogą osiągać nawet 160 cm. Po przyjściu na świat małe rekiny są oczywiście od razu w pełni samodzielne.

 

Jak długo jeszcze będziemy mogli cieszyć się nurkowaniem z kosogonami?

 

Kosogon na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Filipiny 2009

Kosogon na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2009

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark) określany jest w Czerwonej Księdze: International Union for Conservation of Nature (IUCN) od 2007 roku jako zagrożony: status Vulnerable (VU) (A2bd+3bd+4bd), podobnie jak pozostałe gatunki kosogonów. Kosogon pada ofiarą zarówno umyślnych połowów – dla płetwy przeznaczonej na zupę, jak i poboczna ich ofiara, zaplątywana w sieci. Kosogon nie jest groźny dla ludzi. Jest płochliwym rekinem i zbliżenie się do niego na odległość odpowiednią do zrobienia zdjęcia należy do wyczynów. Zdarza się jednak, szczególnie gdy rekinów jest kilka, że potrafią przepłynąć obok nurków zadowalająco blisko 🙂

 

Systematyka kosogonów oraz dokąd wreszcie się wybrać na wymarzone nurkowanie z kosogonem?

 

kosogon - thresher shark - lis morski, Monad Shoal, Malapascua, Filipiny 2009

Kosogony na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2009

Kosogon zwyczajny (Alopias vulpinus / Thresher shark) występuje we wszystkich morzach i oceanach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Nurkowanie z kosogonem należy jednak do wyjątkowo rzadkich z powodu trybu życia tego rekina, a mianowicie głębokości, na których przebywa on zwykle w dzień i preferencji co do wód otwartych, oddalonych od brzegu. Z rzadka obserwujemy doniesienia o kosogonach spotykanych w takich akwenach, jak => Morze Czerwone, Nusa Penida, czy Lombok w Indonezji. Są to niestety jedynie wyjątki potwierdzające generalną regułę. Jeżeli chcielibyśmy jednak zalogować nurkowanie z kosogonem, czy mamy liczyć na szczęście?

 

kosogon - thresher shark - lis morski, Monad Shoal, Malapascua, Filipiny 2009

Kosogon na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2009

Malapascua. W centralnej części Filipin, w Archipelagu Wizajskim znane natomiast jest miejsce, do którego rekiny kosogony przypływają regularnie praktycznie każdego poranka. Podwodny gujot Monad Shoal, leżący w odmętach Morza Wizajskiego, w pobliżu wyspy Malapascua słynie na cały świat, jako siedlisko ryb czyszczących skórę rekinów kosogonów z pasożytów. Na nurkowanie z rekinem kosogonem trzeba wyruszyć przed brzaskiem tak, by na Monad Shoal znaleźć się tuż przed wschodem Słońca. Znane stacje czyszczące kosogonów zlokalizowane są na Monad Shoal w kilku miejscach, na głębokości 24 i 30 m. Aby doczekać kosogona powinniśmy zatem maksymalnie wydłużyć NDL (Non-Decompression Limit), czyli

kosogon - thresher shark - lis morski, Monad Shoal, Malapascua, Filipiny 2009

Kosogon na Monad Shoal, Malapascua, Morze Wizajskie, Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Filipiny 2009

bezdekompresyjny czas denny nurkowania, do czego przyda nam się nitrox oraz specjalizacja => Enriched Air Nitrox Diver. Nurkowie, którzy zaznali bliskiego spotkania z kosogonem używając zwykłego powietrza mogą mówić o prawdziwym szczęściu. Spośród innych ryb chrzęstnoszkieletowych, oprócz kosogonów na Monad Shoal przytrafiają się też orlenie. W późniejszych godzinach, gdy rekinów już nie ma zdarza się również duża manta oceaniczna, z charakterystycznie brakującą jedną z płetw głowowych.

Dominium (Domena): Eukariota (Eukarionty)
Regnum (Królestwo): Animalia (Zwierzęta)
Subregnum (Podkrólestwo): Bilateria (Dwubocznie Symetryczne)
Infraregnum (Infrakrólestwo): Deuterostomia (Wtórouste)
Phylum (Typ): Chordata (Strunowce)
Subphylum (Podtyp): Vertebrata (Kręgowce)
Infraphylum (Infratyp): Gnathostomata (Szczękouste)
Superclassis (Nadgromada): Chondrichthyes (Chrzęstnoszkieletowe)
Classis (Gromada): Chondrichthyes (Chrzęstnoszkieletowe)
Subclassis (Podromada): Elasmobranchii (Spodouste)
Infraclassis (Infragromada): Euselachii (Rekiny właściwe)
clad (klad): Selachii (Rekiny)
Superordo (Nadrząd): Galeomorphi
Ordo (Rząd): Lamniformes (Lamnokształtne)
Familia (Rodzina): Alopiidae (Kosogonowate)
Genus (Rodzaj): Alopias (Kosogon)
Species (Gatunek): Alopias vulpinus


 

Bibliografia:

Oliver SP, Turner JR, Gann K, Silvosa M, D’Urban Jackson T (2013) „Thresher Sharks Use Tail-Slaps as a Hunting Strategy.” PLoS ONE 8(7): e67380. doi:10.1371/journal.pone.0067380

Diana Benjamin, Jenson V. Rozario, Deepak Jose, Prabhakaran M.P., Madhusoodana Kurup B., Harikrishnan M. (2014) „Plastic ingestion by Bigeye Thresher shark Alopias superciliosus off Ratnagiri southwest coast of India” INTERNATIONAL JOURNAL OF ENVIRONMENTAL SCIENCES Volume 5, No 2, 2014

 
A teraz już zapraszamy na film z nurkowania z rekinem kosogonem w Morzu Wizajskim
 

Nurkowanie z rekinem kosogonem na Monad Shoal – jedynym znanym miejscu na Ziemi, gdzie występują one regularnie na głębokościach dostępnych nurkom rekreacyjnym, w trakcie IX-tej wyprawy nurkowej ALPHA-DIVERS na Filipiny w 2016.

 
Zapraszamy na ekscytujące wyprawy nurkowe ALPHA-DIVERS, wspólne poznawanie świata i nurkowanie z kosogonami nie tylko na => Filipiny 🙂

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO NURKOWE Z ALPHA-DIVERS. W październiku 2017 wybieramy się ponownie na wspaniałą wyprawę nurkową na Filipiny w ramach Wyprawy Nurkowej ALPHA-DIVERS – FILIPINY: MALAPASCUA – CABILAO – BALICASAG 2017. Nurkowanie z rekinami kosogonami jest praktycznie gwarantowane w ramach tej wyprawy 🙂