Trójkąt Afarski / Afarski Węzeł Potrójny (The Afar Triangle / Afar Triple Junction)

Podziel się informacją na:

Trójkąt Afarski / Afarski Punkt Potrójny (The Afar Triangle / Afar Triple Junction)

Afryka, wyprawy

Dzibuti-Djibouti-20171216362-Ardoukoba

Rów tektoniczny w rejonie wulkanicznym Ardoukoba, Dżibuti (Djibouti). Tutaj na naszych oczach Afryka rozpada się na dwoje w wyniku odsuwania się na wschód płyty somalijskiej. Wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Wyprawy nurkowe ALPHA-DIVERS to poznawanie świata. Po wyjściu z wody nie zamykamy oczu na to co dzieje się dookoła i chętnie poznajemy biologię, geografię oraz przeszłość historyczną i geologiczną odwiedzanego regionu. Poniżej garść geologicznych informacji związanych z Dżibuti (Djibouti), Rogiem Afryki (Horn of Africa) i Trójkątem Afarskim (The Afar Triangle), dotyczących w zasadzie mocno rozciągniętych w czasie procesów geologicznych obecnie rozgrywających się na naszych oczach. Mowa o dryfcie kontynentów…

Dżibuti (Djibouti) mapa

Rejon Arta i Zatoka Tadżura (Tadjoura) na jednej ze starych map. Dżibuti (Djibouti), Horn of Africa, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Trójkąt Afarski / Kotlina Danakilska (The Afar Triangle / The Afar Depression) to obszar, a którym zbiegają się trzy potężne struktury geologiczne, będące gigantycznymi rowami tektonicznymi, rozkrajającymi kontynenty Azji i Afryki: 1) Rów Morza Czerwonego, przebiegający przez środek Morza Czerwonego, 2) Rów Adeński przebiegający wzdłuż Zatoki Adeńskiej i 3) Rów Wschodnioafrykański, którego efektem na powierzchni Ziemi jest Wielka Dolina Ryftowa. To jedyne tego rodzaju miejsce na naszej planecie.1 Miejscem przecięcia trzech wspomnianych rowów tektonicznych jest Afarski Węzeł Potrójny (The Afar Triple Junction).

Dzibuti (Djibouti) Afryka pustynia

Pustynia w okolicach Ardoukoba. Ludzie mieszkają na pustyni… i to jest ich świat. Dżibuti (Djibouti), Horn of Africa, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Głębokim geologicznym tłem dla Trójkąta Afarskiego (The Afar Triangle) są mezozoiczne skały osadowe: jurajskie wapienie i piaskowce z kredy, jednak to co w wyniku aktywności tektonicznej Ziemi kojarzy nam się z => Dżibuti (Djibouti) to skały magmowe. Najstarsze wydarzenia tektoniczne w rejonie Trójkąta Afarskiego znakowane są bazaltem mającym 26,5 do 17,9 milionów lat. Na południe od Zatoki Tadżura (The Gulf of Tadjoura) bazalt ten przekładany jest ryolitem w wieku 25,2 do 15 milionów lat, powstałym z mocno zasadowej lawy. Ryolit pojawia się później w znacznie młodszych osadach: 16,6 do 9,5 milionów lat (jednostka Damerkadda), zarówno na południe jak i na północ od Zatoki Tadżura (The Gulf of Tadjoura). Ryolit ten jest ponownie przykryty bazaltem w wieku 9 do 3,6 milionów lat (formacja Dahla). W rejonie Arta i tuż na północ od Zatoki Tadżura bazalt przykryty jest ryolitem w wieku 4.25 do 3.2 milionów lat, zwanym formacją Ribta. Na samej górze tej układanki mniej więcej dwie trzecie Trójkąta Afarskiego pokryte jest najmłodszym bazaltem z formacji afarskiej, w wieku od 3,5 do 0,4 miliona lat, która w niektórych miejscach osiąga aż 1,3 km grubości. Aktywne wulkanicznie pozostają rozpadlina Assal (1978), Manda Inakir (1929) i szczelina Zatoki Tadżura (The Gulf of Tadjoura), jako strefa ekspansji dna oceanicznego (spreadingu). 1)

Dzibuti (Djibouti) Lac Assal

Strumień zasilający słone jezioro Lac Assal podgrzewany jest ogniem wulkanu Ardoukoba do temperatury 60 C. Dżibuti (Djibouti), Horn of Africa, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Afarski Punkt Potrójny (The Afar Triple Junction) to punkt styku trzech rowów tektonicznych: 1) Rowu Morza Czerwonego, 2) Rowu Adeńskiego i 3) Rowu Wschodnioafrykańskiego. Afarski Punkt Potrójny (The Afar Triple Junction) znajduje się na terenie Trójkąta Afarskiego (The Afar Triangle). Jest to jedyne znane obecnie połączenie typu RRR (rift-rift-rift). Ze względu na różne prędkości rozszerzania się poszczególnych rowów tektonicznych:  płyta nubijska (afrykańska) od arabskiej 1,6 cm/rok, płyta afrykańska (nubijska) od somalijskiej 0,3-0,6 cm/rok, Afarski Punkt Potrójny (The Afar Triple Junction) przesuwa się, leżąc obecnie w rejonie Tendaho-Goba’ad (Tendaho-Goba’ad Discontinuity). Afarski Punkt Potrójny (The Afar Triple Junction) zaczął się przemieszczać na granicy oligocenu i miocenu i przesunął się przez 25 milionów lat o jakieś 160 km.2)

Dzibuti (Djibouti) Lac Assal

Kocioł Ghoubet al-Kharab – zakończenie Zatoki Tadżura (Tadjoura) 10 km od słonego jeziora Lac Assal, Dzięki Cieśninie Maya wewnątrz kotła występuje nieco inna rafa koralowa i nieco inne życie niż w Zatoce Tadżura (Tadjoura). Dżibuti (Djibouti), Horn of Africa, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Zatoka Adeńska (The Aden Gulf) rozciąga się od północnych wybrzeży Somalii, poprzez Ocean Indyjski, aż po Półwysep Arabski i południową granicę Morza Czerwonego – cieśninę zwaną Bab-el-Mandeb, czyli Wrotami Łez. Zatoka Adeńska zaczęła się otwierać jakieś 25 milionów lat temu, w wyniku procesu odsuwania się płyty arabskiej (Azja) od płyty somalijskiej, która z kolei oddziela się od Afryki. 1) Rowy tektoniczne Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej zmierzają z wolna ku sobie jednak nie stykają się jeszcze w cieśninie Bab-el-Mandeb.2)  Spotykają się tam za to wody Morza Czerwonego i Morza Arabskiego (Zatoka Adeńska i Zatoka Tadżura to części Morza Arabskiego). Cieśnina Bab el-Mandeb, stanowiąca naturalną granicę między Morzem Czerwonym a Zatoką Adeńską (Morzem Arabskim) ma ledwie ponad 30 km i podzielona jest jeszcze na dwa węższe kanały, przedzielone wyspą Perim: Bab Iskender (Cieśnina Aleksandra Wielkiego) i Dact-el-Mayun. Wyobrażacie sobie jak tam wyglądać musi nurkowanie?

Dzibuti (Djibouti), Horn of Africa, Maya Strait

Ostre progi Cieśniny Maya, oddzielającej Zatokę Tadżura od kotła Ghoubet el-Kharab. Gardziel ma zaledwie kilkanaście metrów głębokości i wieje w niej ostry prąd, dlatego koralowe rafy w Ghoubet el-Kharab i w Zatoce Tadżura tak bardzo się różnią… Safari nurkowe ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Zatoka Tadżura (The Gulf of Tadjoura) to przedłużenie oceanicznego ryftu Rowu Adeńskiego, wbijającego się w Afrykę na terenie Dżibuti (Djibouti) i dochodzącego w ten sposób aż do Trójkąta Afarskiego (The Afar Triangle / The Afar Triple Junction)1) poprzez Zatokę Tadżura (Tadjoura), Ghoubet al-Kharab i słone jezioro => Lac Assal. Jest to zarazem przedłużenie Zatoki Adeńskiej, będącej częścią Morza Arabskiego. Zatoka Tadżura (Tadjoura) to miejsce dorocznej agregacji => rekinów wielorybich (Rhincodon typus). Zgodnie z hipotezą dr Rowata, elasmobranchiologa, z którym przez kilka lat współpracował klub nurkowy ALPHA-DIVERS, rów tektoniczny Zatoki Adeńskiej ułatwia młodym rekinom wielorybim, spędzającym najprawdopodobniej pierwsze trzy lata rekiniego życia w głębinach Oceanu, drogę na płytsze wody i udział w pierwszej agregacji. Rekiny te będą powracać do Zatoki Tadżura (Tadjoura) przez kolejne lata…

Dzibuti (Djibouti) słone jezioro Lac Assal

Fatima, młoda Afarka nad brzegiem Lac Assal – Dżibuti, Horn of Africa, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Morze Czerwone (The Red Sea) to akwen o długości 2000 km i szerokości ledwie 230 km, rozciągający się od Półwyspu Synaj na północy po cieśninę zwaną Wrotami Łez (Bab-el-Mandeb) na południu, pomiędzy wybrzeżami Afryki (płyta nubijska) a Półwyspu Arabskiego (Azja). Szczelina tektoniczna Morza Czerwonego zaktywowała się jakieś 30 milionów lat temu,1) a jakieś 25 milionów lat temu Azja zaczęła się odsuwać od Afryki.2) Jakieś 14 milionów lat temu została zalana przez wodę z Zatoki Adeńskiej. 1) Arabia (Azja) odsuwa się od Afryki z prędkością około 1,6 cm/rok. Rów tektoniczny Morza Czerwonego nie styka się jeszcze z rowem Zatoki Adeńskiej w cieśninie Bab-el-Mandeb – ucieka na zachód w kierunku Depresji Afarskiej (The Afar Depression), oddzielając od niej Góry Danakilskie (Danakil Horst) i dotyka aż rejonu jeziora Lac Abbe.2)

Dzibuti (Djibouti) sunrise

Wschód Słońca nad pustynią, Ras Eiro w rejonie Arta. Safari nurkowe ALPHA-DIVERS Dżibuti 2017

Wielkie Rowy Afrykańskie / Wielka Dolina Ryftowa (The Great Rift Valley / The African rift system) ma około 6 000 km i rozdziela stopniowo Afrykę Wschodnią (płyta somalijska) od reszty kontynentu afrykańskiego. Wielka Dolina Ryftowa bierze swój początek w Trójkącie Afarskim (The Afar Triangle), rozwidlając się w Kenii i niknąc dopiero w Tanzanii. 1) Wielka Dolina Ryftowa rozszerza się z prędkością 0,3-0,6 cm/rok.2) Najgłębszymi punktami Wielkiej Doliny Ryftowej są: Jezioro Tanganika (1470 m) – drugie pod względem głębokości jezioro na Ziemi i Jezioro Malawi (706 m). Wielka Dolina Ryftowa to chyba najsłynniejszy łańcuch unikalnych ekosystemów na Czarnym Lądzie. Jeżeli nie mieliście jeszcze okazji na lądowe safari wśród dzikich plemion oraz wspaniałych afrykańskich zwierząt, zapraszamy na wyprawę ALPHA-DIVERS do => Doliny Omo w Etiopii, będącej częścią Wielkiej Doliny Ryftowej.
 
 
 

Bibliografia:

  1. Gaulier, Jean-Michel & Philippe Huchon (1991). “Tectonic evolution of Afar triple junction” Bulletin de la Societe Geologique de France, 162 (3), 451-464.
  2. Tesfaye, Samson; David J. Harding; Timothy M. Kusky (2003). “Early continental breakup boundary and migration of the Afar triple junction, Ethiopia” Geological Society of America Bulletin, 115 (9)

 

Podziel się informacją na:

Powiązane zdjęcia:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *