Waran paskowany – Varanus salvator – Asian water monitor

Podziel się informacją na:

Nie tylko smok z komodo – waran leśny paskowany (Varanus salvator)

Indonezja, Malezja, Tajlandia, Kambodża, Filipiny, zoologia, wyprawy

 

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor selingan borneo malezja malaysia

Młody waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus), Selingan, Borneo, Malezja 2018

Nie tylko smok z Komodo… Indonezja, a konkretnie słynny nurkowo archipelag Komodo słynie ze smoków z Komodo, olbrzymich => waranów z Komodo (Varanus komodoensis). Te największe jaszczury na Ziemi nie są jednak jedynym gatunkiem waranów – do rodziny Varanidae należy ponad siedemdziesiąt jaszczurek, pogrupowanych w dwa rodzaje. Podróżując po Azji Południowo-Wschodniej często ze zdumieniem odkrywamy, że inne gatunki waranów w ogóle istnieją. Zdumienie to jest tym większe jeżeli wcześniej byliśmy na => Komodo i na własne oczy widzieliśmy warana z Komodo. Znajomy kształt i sposób poruszania, chociaż przy znacznie mniejszych rozmiarach i nieco innym ubarwieniu wywołuje zwykle za pierwszym razem wytrzeszcz oczu i dłuższą chwilę milczenia. Szczególnie jeśli spotykany przez nas waran płynie… Najczęściej tym nowo poznawanym gatunkiem jest waran leśny, zwany również waranem paskowanym (Varanus salvator).

 

Jak wygląda waran leśny paskowany i jak go odróżnić od warana z Komodo?

waran lesny paskowany asian water monitor

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus). Selingan Island, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2018: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Waran leśny paskowany (Varanus salvator) jest znacznie mniejszy od warana z Komodo. Największe warany leśne paskowane dorastają do 2-2,5 m długości od czubka pyska do ogona i jedynie 30 kg wagi, ale największy napotkany na Sri Lance osobnik miał aż 3,21 m. Raportowano również osobniki waranów leśnych ważące po 50, 75 i 90 kg. Choć nie są są to potwierdzone doniesienia, warany leśne wśród jaszczurów ustępują wagą jedynie smokom z Komodo. Średni rozmiar waranów leśnych paskowanych to jednak 1,5 m i waga około 10 kg.3) Ubarwienie warana leśnego paskowanego jest znacznie żywsze niż u smoka z Komodo. Pstrokacizna waranów leśnych szybko rzuca się  w oczy, szczególnie u młodych osobników.

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor selingan borneo malezja malaysia

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus), Selingan Island, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2018: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Ubarwienie waranów leśnych paskowanych (Varanus salvator) zmienia się wraz z wiekiem. Młode osobniki waranów leśnych mają grzbiety pokryte licznymi jasnymi plamkami układającymi się w większe okrągłe kształty, a te z kolei tworzą dostrzegalne poprzeczne pasy. Stąd właśnie druga nazwa warana leśnego – waran paskowany. Dorosłe warany leśne paskowane mają znacznie ciemniejszy grzbiet, stopniowo z wiekiem wpadający w czerń. W Tajlandii występuje Black Dragon – melaniczny podgatunek waranów leśnych paskowanych (Varanus salvator komaini), całkowicie czarny i pozbawiony wzorków.4) W niewoli warany leśne paskowane mogą dożywać do 25 lat.

 

Gdzie można spotkać warana leśnego paskowanego?

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor lizard borneo kiulu river

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus) doskonale pływa. Kiulu River, Borneo, Malezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2017: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Waran leśny paskowany (Varanus salvator) występuje szeroko w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Wschodnią granicą występowania warana leśnego paskowanego jest wyspa Cejlon, zachodnią zaś => Filipiny. Na północy można go spotkać w południowych prowincjach Chin. Warany leśne paskowane występują w Indiach, Nepalu, Birmie, Bangladeszu, Tajlandii, Kambodży, Wietnamie i Laosie oraz na wyspach, jak Nicobar czy Andamany. Warany leśne paskowane widujemy nagminnie w Indonezji i Malezji: na Sumatrze, Jawie, => Bali, Sulawezi i Borneo. Na Jawie najłatwiej spotkać warany leśne w rejonie Ujung Kulon, szczególnie nad rzeką Cingenter. Na Bali możemy spotkać warana paskowanego w rzeczce płynącej przez => Ubud Monkey Forest.

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor selingan borneo malezja malaysia

Waran azjatycki, paskowany, leśny (Varanus salvator / Asian monitor lizard). Danum Valley, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2018: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

W Malezji spotkacie warany leśne wybierając się na nurkowanie na => Sipadanie, na Borneo choćby w dolinie Danum. Opędzać wręcz od waranów leśnych paskowanych możecie się na wyspie Selingan, jednej z Wysp Żółwich leżących na morskiej granicy Malezji i Filipin. Zasięg występowania warana paskowanego systematycznie się zmienia – dopiero w 2008 roku zaobserwowano je po raz pierwszy na wyspie Koh Tao w Tajlandii.6) Waran leśny paskowany zamieszkuje przede wszystkim tereny nizinne i podmokłe, preferując podmokłe bambusowe zarośla i lasy mangrowe, ale widuje się go również na wysokościach do 1800 m n.p.m. Ze względu na stopniową utratę naturalnych habitatów warany leśne paskowane wchodzą szeroko do miast Azji Południowo-Wschodniej, wykorzystując tamtejsze systemy kanalizacji. Dziarskie populacje waranów paskowanych skolonizowały ogrody zoologiczne na Cejlonie1) i w Bangkoku3). Angielskie nazwy warana leśnego paskowanego to: water monitor, Malayan water monitor, common water monitor, two-banded monitor, rice lizard, ring lizard, plain lizard i no-mark lizard. Waran lesny paskowany (Varanus salvator) jest generalnie aktywny w dzień, choć istnieją obserwacje potwierdzające jego nocną aktywność, szczególnie w ciepłe noce2).

 

Czym się żywi i jaką pełni rolę w ekosystemie leśnym waran paskowany?

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor selingan borneo malezja malaysia

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus), Selingan Island, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2018: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Waran leśny paskowany (Varanus salvator) jest oportunistą. Zjada małe kręgowce, poluje na ryby, płazy, inne gady, ptaki i ssaki, chętnie wyjada też ptasie jaja z gniazd. Waran leśny paskowany potrafi polować zarówno w otwartym pościgu, jak i z zasadzki. Schwytaną zdobycz szarpie uderzając nią o pień albo grunt. Stara się szczęką przegryźć kark wycierając ofiarą podłoże11). W menu waranów leśnych znajdują się tak niespodziewane potrawy jak żółwie i małe krokodyle. Waran leśny paskowany jest padlinożerny podobnie, jak jego większy kuzyn => smok z Komodo. Ponieważ wyczuwa padlinę z daleka warany leśne próbowany wykorzystywać do poszukiwania zwłok. Zagrożony waran leśny z pełnym brzuchem wymiotuje, podobnie jak smoki z Komodo11). Waran leśny paskowany dość szybko biega, świetnie wspina się na drzewa, doskonale pływa, a nawet nurkuje. Widywano warany leśne przepływające pomiędzy wyspami na Andamanach o odległości 2 km. Zakłada się, że warany leśne paskowane potrafią pokonywać wodą dystanse do 20 km10). Najbezpieczniej czuje się w wodzie i to tam najczęściej szuka schronienia kiedy jest niepokojony lub atakowany. Widywano warany, które zagrożone najpierw uciekają na drzewa, a kiedy to nie wystarcza by zapewnić im bezpieczeństwo skaczą z gałęzi do wody. Przed niebezpieczeństwem mogą również uciekać do swoich nor.

 

Zadziwiające podziemne konstrukcje leśnych waranów paskowanych

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor ujungkulon jawa java indonezja indonesia

Waran leśny paskowany (Varanus salvator bivittatus) nad rzeką Cingenter, na półwyspie Ujung Kulon, Jawa, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2015: Jawa i Lombok

Warany leśne paskowane (Varanus salvator) kopią nory o średniej długości do 9,5 m (wielokrotnie dłuższe niż u smoków z Komodo) z początkowo obniżającym się odcinkiem od wejścia, który często jest wypełniony wodą10). Po wodnej pułapce przy wejściu, korytarz nory warana zwykle prowadzi w górę do komory na tyle dużej, że mógłby się ukryć w niej człowiek. Z głównej komory odchodzi zwykle kilka węższych bocznych korytarzy (średnio trzy) i właśnie w tych bocznych korytarzach zaklinowane warany leśne spędzają noce. Nory waranów często wykopane są w brzegu rzeki, w takim wypadku brak jest wodnej pułapki, za to ich wejścia znajdują się w większej części pod wodą. Z takich nor może korzystać kilka waranów, choć brak jest dotąd badań czy przechodzą one z pokolenia na pokolenie.

 

Porządek dziobania, czyli jak wygląda życie społeczne waranów leśnych paskowanych?

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor sipadan borneo malezja malaysia

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus), Sipadan Island, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2017: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Warany leśne paskowane (Varanus salvator) nie są terytorialne. Wynika to z dużego , a czasem nawet bardzo dużego zagęszczenia osobników tego gatunku na kilometr kwadratowy. Hierarchia społeczna waranów leśnych paskowanych (Varanus salvator) oparta jest na rozmiarze, podobnie jak u ich większych pobratymców => waranów z Komodo (Varanus komodoensis). Samce dojrzewają nieco wcześniej od samic, po osiągnięciu rozmiaru ok. 40-46 cm i ostatecznie rosną większe od samic. Warany są aktywne płciowo przez cały rok, ale intensyfikacja sezonu zdaje się mieć związek początkiem pory deszczowej. Niechętne do prokreacji samice opędzają się od konkurentów nadymając gardło, prężąc grzbiet i sycząc, a w razie czego opędzając się od nich ogonem.

borneo-1811049336-waran

Waran azjatycki, paskowany, leśny (Varanus salvator macromaculatus). Danum Valley, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2018: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Pomiędzy samcami waranów leśnych paskowanych rzadko dochodzi do poważniejszych walk – ustalanie miejsca w szeregu ogranicza się do krótkiej, kilkumetrowej pogoni za młodszym i mniejszym przeciwnikiem. Zdarza się, że warany paskowane zostawiają sobie sygnały zapachowe, ale sens tego zachowania nie jest jeszcze poznany wydaje się, że są one brane pod uwagę jedynie przez mniejsze i młodsze osobniki3). Samica warana leśnego paskowanego składa od 6 do 17 jaj9), zwykle w leśnej dziupli. Im większa samica tym więcej jaj. Istnieją obserwacje pozwalające sugerować, że samica broni gniazda odganiając z tego miejsca inne warany7). Młode waranów leśnych paskowanych gnieżdżą się zwykle później w tych dziuplach, albo w przejętych norach mniejszych zwierząt.

 

Waran paskowany w kulturze Azji Południowo-Wschodniej

waran lesny paskowany varanus salvator asian water monitor sabah borneo malezja malaysia

Waran leśny paskowany (Varanus salvator macromaculatus), Kiulu River, Sabah, Borneo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS Malezja 2017: Sipadan – Borneo – Kuala Lumpur

Waran leśny paskowany (Varanus salvator) znajduje się pod całkowitą ochroną gatunkową w Tajlandii, gdzie jednak o dziwo nie ma najlepszego społecznego odbioru. Jako padlinożerca stał się w Tajlandii synonimem człowieka z nizin społecznych tak, że syjamska nazwa warana hia jest obecnie w mowie potocznej słowem na tyle obraźliwym, że aby móc wypowiadać się publicznie o waranach leśnych musiano utworzyć dla nich synonim tua ngern tua tong.4) W Sri Lance mięso waranów paskowanych uznawane jest za trujące, aczkolwiek tłuszcz warana paskowanego bywa tam wykorzystywany w magicznych obrzędach. Warany paskowane są masowo odławiane dla skór m.in. w Indonezji. Ocenia się, że w szczytowym okresie zabijano dla skór w Azji Południowo-Wschodniej nawet do 1,5 mln waranów paskowanych.

 

Trochę historii i systematyki waranów leśnych na zakończenie

waran lesny paskowany varanus komodoensis asian water monitor lizard cingenter river ujung kulon jawa

Młody waran leśny paskowany jawajski (Varanus salvator bivittatus) na pniu przy rzece Cingenter, na półwyspie Ujung Kulon, Jawa, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2015: Jawa i Lombok

Nowożytnym odkrywcą warana leśnego paskowanego był brytyjski żeglarz Robert Knox, którego statek rozbił się w wyniku sztormu o wybrzeże Sri Lanki (dawny Cejlon). Knox spędził 19 lat w niewoli, następnie uciekł do Batawii (Dżakarta) na Jawie i opisał ten gatunek warana w „An Historical Relation of the Island Ceylon” wydanej w 1681 roku. Naukowo warana leśnego paskowanego opisał Josephus Nicolaus Laurenti4) – austriacki naturalista włoskiego pochodzenia, w istotnym dla herpetologii dziele „Specimen Medicum, Exhibens Synopsin Reptilium Emendatam cum Experimentis circa Venena”, wydanym w 1768 roku. Obecnie rozpoznaje się sześć podgatunków warana leśnego paskowanego: Varanus salvator salvator (Sri Lanka), Varanus salvator andamanensis (Andamany), Varanus salvator bivittatus (Jawa, => Bali, Lombok, Sumbawa, Flores), Varanus salvator komaini (Tajlandia), Varanus salvator macromaculatus (Indochiny, Sumatra, => Borneo), Varanus salvator ziegleri (Obi Island). Waran leśny paskowany, pomimo rozległego zasięgu występowania i szerokiej adaptacji do różnych środowisk jest zagrożony wyginięciem i jako taki wpisany do Czerwonej Księgi IUCN. W wielu krajach jest pod ochroną w innych, jak np. w Indiach, czy => Indoenzji poluje się na warany dla skór, z których wyrabia się luskusowe torebki dla pustych pań. Zgodnie z obserwacjami naukowców na Jawie i Sumatrze prawa dyktuje rynek, więc warany paskowe nie mają tam żadnego okresu ochronnego9). W wypadku waranów paskowanych nadzieję na przetrwanie gatunku budzą jednak jego szerokie możliwości adaptacyjne do nowych środowisk i habitatów i najwyraźniej spory spryt zwierzątka. Do dziś ze zdumieniem wspominamy enigmatyczne spotkanie z najprawdopodobniej właśnie waranem paskowanym na Los Llanos, rozlewiskach rzeki Orinoko w => Wenezueli, po drugiej stronie planety…

Dominium (Domena): Eukariota (Eukarionty)
Regnum (Królestwo): Animalia (Zwierzęta)
Phylum (Typ): Chordata (Strunowce)
Subphylum (Podtyp): Vertebrata (Kręgowce)
Classis (Gromada): Reptilia / Sauropsida (Gady / Zauropsydy)
Ordo (Rząd): Squamata (Łuskonośne)
Subordo (Podrząd): Autarchoglossa
Familia (Rodzina): Varanidae (Waranowate)
Genus (Rodzaj): Varanus
Species (Gatunek): Varanus salvator


 

Zapraszamy na ekscytujące wyprawy nurkowe ALPHA-DIVERS, wspólne poznawanie świata i nurkowanie w Malezji 🙂

 

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO NURKOWE Z ALPHA-DIVERS. W październiku i listopadzie 2019 wybieramy się tradycyjnie do Malezji, na nurkowanie na Sipadanie i zwiedzanie Borneo: ALPHA-DIVERS – MALEZJA 2019: SIPADAN – BORNEO – SELINGAN – KUALA LUMPUR. Nurkowanie na Sipadanie to jeden z największych rarytasów w rejonie Koralowego Trójkąta. Ostatnie skrawki pierwotnej dżungli Borneo to dzisiaj okno w przeszłość i ostatnia szansa, by zapamiętać jak wyglądała kiedyś Ziemia.

Sipadan, wyprawa nurkowa, nurkowanie na Sipadanie

Sipadan, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS MALEZJA 2019: Sipadan – Borneo – Selingan – Kuala Lumpur, nurkowanie na Sipadanie

 

Bibliografia:

1) Suranjan Karunarathna, Thilina Surasinghe, Majintha Madawala, Ruchira Somaweera, A. A. Thasun Amarasinghe (2017) „Ecological and behavioural traits of the Sri Lankan water monitor (Varanus salvator) in an urban landscape of Western Province, Sri Lanka”, Marine and Freshwater Research 2017

2) Linda Uyeda, Randall C Kyes, Entang Iskandar (2013) „Nocturnal Activity of Varanus salvator on Tinjil Island, Indonesia”, Biawak, 7(1), pp. 25-30

3) Michael Cota (2011) „Mating and Intraspecific Behavior of Varanus salvator macromaculatus in an Urban Population”, Biawak, 5(1/2), pp. 17-23

4) Michael Cota, Tanya Chan-Ard, Sunchai Makchai (2009) „Geographical Distribution and Regional Variation of Varanus salvator macromaculatus in Thailand”, Biawak 3(4), pp. 134-143

5) A. A. Thasun Amarasinghe, D.M.S. Suranjan Karunarathna (2009) „Varanus salvator (Laurenti, 1768) in Rathgama Lagoon in Galle District, Sri Lanka”, Biawak, 3(3), pp. 81-84

6) Prateep Duengkae (2008) „Observation of Varanus salvator from Koh Tao Island in the Gulf of Thailand”, Biawak 2008 2(4): 159-161

7) Edie Jolley, Roger Meek (2007) „Varanus salvator (Water monitor): Intra-specific aggression”, Herpetological Bulletin 2007 (101): 35-37

8) Komsorn Lauprasert, Kumthorn Thirakhput (2001) „Species diversity, distribution and morphological differences of monitor lizards (Family Varanidae) in southern Thailand”, The Natural History Journal of Chulalongkorn University 1(1): 39-46, August 2001

9) Richard Shine, Ambariyanto, Peter S. Harlow, Mumpuni (1998) „Ecological traits of commercially harvested water monitors, Varanus salvator, in northern Sumatra”, Wildlife Research 1998, 25, 437–447

10) Carl Traeholt (1995) „Notes on the Burrows of the Water Monitor Lizard Varanus salvator„, Malayan Nature Journal 1995, 49: 103-112

11) Carl Traeholt (1993) „Notes of the feeding behaviour of the Water Monitor, Varanus salvator„, Malayan Nature Journal 1993, 46: 229 241

Podziel się informacją na:

Powiązane zdjęcia:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Najnowsze Informacje:

    • Sharks 3D

      Podziel się informacją na: Rekiny 3D, Sharks 3D Film nurkowy, filmy nurkowe,...

    • planet ocean
      Planet Ocean

      Podziel się informacją na: Planet Ocean Film nurkowy, filmy nurkowe   „Australia,...

    • manta rafowa (mobula alfredi) komodo, nocne nurkowanie, banta island
      Nocne nurkowanie z mantami na Komodo

      Podziel się informacją na: Nocne nurkowanie z mantą rafową (Mobula birostris) na...

  • Ubezpieczenia Nurkowe DAN: