Waran z Komodo – Varanus komodoensis – Komodo dragon

Podziel się informacją na:

Waran z Komodo (Varanus komodoensis)

Indonezja, Australia, zoologia, wyprawy

 

 

Indonezja słynie z wielu wspaniałych skarbów Natury. Czynne, groźne wulkany jak => Ijen, => Kelimutu, czy => Bromo, Tengger, Semeru przyciągają śmiałków pragnących zajrzeć w gorące trzewia Ziemi. Nawet jeśli, jak w wypadku Semeru wybuchającego w miarę regularnie co 20 minut, czynność ta wiąże się ze swego rodzaju loterią. Przebogate w podwodne życie, omiatane mocarnymi prądami na granicy dwóch oceanów, koralowe rafy nęcą na nurkowanie z rekinami, => mantami, delfinami i wymierającymi => żółwiami szylkretowymi. Jednak wyprawy nurkowe do Indonezji to nie tylko wulkany i nie tylko nurkowanie. Do najważniejszych skarbów dzikiej przyrody Indonezji należy niewątpliwie stwór przypominający jeden z reliktów zamierzchłych epok – ery dinozaurów. Zapraszamy na emocjonujące spotkanie ze smokami z Komodo.

 

Co to takiego Smok z Komodo i gdzie jeszcze możemy spotkać warany z Komodo?

 

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Spotkanie z waranem z Komodo na dziko wciąż należy do najbardziej emocjonujących rodzajów kontaktu człowieka z przyrodą. Wyprawa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2018

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) to największa jaszczurka występująca obecnie na Ziemi. Z uwagi na olbrzymie rozmiary warany z Komodo kojarzone są często z dinozaurami – czy aby na pewno słusznie? Waran z Komodo należy do rodziny waranowatych, która obejmuje dwa rodzaje: Varanus i Lanthanotus (chociaż w kwestii tej nadal trwa filogenetyczne zamieszanie), zaś w ramach tych dwóch rodzajów aż około 70 różnych gatunków jaszczurek. Rodzina waranowatych wywodzi się generalnie z Azji Południowo-Wschodniej, gdzie wyewoluowała jakieś 40 mln lat temu. Odpowiadając na pytanie warany nie pamiętają zatem uderzenia w Ziemię meteoru Chicxulub i zmierzchu ery dinozaurów, ani tym samym nie pamiętają dinozaurów jako takich w ogóle…

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) w buszu na wyspie Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014: Jawa – Bali – Flores – Rinca – Komodo

Zasięg waranowatych rozszerzył się w skutek dryftu kontynentów o Australię. Miało to miejsce jakieś 15 mln lat temu, kiedy to Australia (dawny kontynent Sahul) zbliżyła się już wystarczająco do dawnego kontynentu Sunda (obecny Archipelag Malajski) – te dwie masy lądu nie były ze sobą połączone i warany musiały pokonać po raz pierwszy granicę zwaną Linią Wallace’a, rozdzielającą do dzisiaj lądowo krainy zoogeograficzne: indomalajską (orientalną) od australijskiej. Wymienione krainy zoogeograficzne odpowiadają pozostałościom po dawnych kontynentach Sunda i Sahul, czyli właśnie Archipelagowi Malajskiemu i Australii, niezatopionym przez oceany na skutek ocieplenia klimatu i zmniejszenia się czap lodowych na biegunach Ziemi. Warany z Komodo pochodzą w wyniku tych wędrówek z Australii, gdzie wyewoluowały już w pliocenie, zaledwie 4-5 mln lat temu.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Spotkanie z waranem z Komodo na dziko wciąż należy do najbardziej emocjonujących rodzajów kontaktu człowieka z przyrodą. Safari nurkowe ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Paradoksalnie warany z Komodo (Varanus komodoensis) dawno zniknęły z Australii, prawdopodobnie wraz z nadejściem człowieka. Warany z Komodo występują już dzisiaj jedynie w Indonezji, na wyspach Archipelagu Sundajskiego: przede wszystkim na Flores, gdzie żyje największa ich populacja oraz na => Komodo, Rinca, Gili Motang, Gili Dasami, Pulau Padar i wielu mniejszych wyspach Archipelagu Komodo, niegdyś jednak gatunek ten obejmował swym zasięgiem nawet wyspy Timor i Jawa, dokąd dotarł podczas ostatnich zlodowaceń. Zwróćcie uwagę, że warany z Komodo musiały przedostać się tam ponownie drogą morską, poprzez Cieśninę Lombok (Linia Wallace’a), która nie była sucha nawet gdy poziom wody w oceanach Ziemi znajdował się o jakieś 130 m poniżej obecnego poziomu morza w wyniku zlodowaceń!

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) w buszu na wyspie Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) w czasach nowożytnych odkryty został relatywnie niedawno, bo dopiero w 1910 roku. Lokalne nazwy warana z Komodo w Indonezji to ora, komodo, buaya darat i biawak rakszasa. Jego angielskie nazwy to Komodo dragon i Komodo monitor lizardDo szczególnych umiejętności tego gatunku waranów, prócz pływania należy nurkowanie – warany z Komodo potrafią zanurzać się na głębokość nawet 4,5 m. Sława waranów z Komodo przyciąga do Indonezji i na samo Komodo żądnych wrażeń śmiałków, ważących się na spotkanie ze smokiem oko w oko.

 
 

Jak wygląda waran z Komodo i w jaki sposób odróżnić go od innych gatunków waranów?

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2011: Bali – Komodo

Warany z Komodo (Varanus komodoensis) są jednymi z najbardziej znanych i najbardziej charakterystycznych gadów na Ziemi. Dorosłe warany osiągają długość ponad trzech do metrów od łba do końca ogona, ale zarejestrowano rekordzistę mierzącego 3,65 m. Od innych waranów, jak => waran paskowany odróżniają się zatem przede wszystkim rozmiarem. Dorosły samiec warana na wolności osiąga wagę do 90 kg, ale i tutaj znany był rekordzista ważący aż 166 kilogramów, włącznie z nieprzetrawionym pokarmem. Samice są mniejsze od samców i ma to związek z pełnym przemocy rytuałem godowym waranów z Komodo, który w pierwszej fazie, w ramach gry wstępnej odbywa się u nich …na siłę.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Ogromne rozmiary waranów z Komodo związane są prawdopodobnie z ich niegdysiejszym pożywieniem, powszechnie występującą na kontynencie australijskim megafauną – gigantycznymi torbaczami i innymi dużymi ssakami, które wymarły bądź też zostały wytępione wraz z nadejściem człowieka (teoria overkillu). Od innych jaszczurek warany odróżnia też specyficzna budowa wysuwanego, rozdwojonego języka z narządem Jacobsona na końcu, który stanowi dla nich dodatkowy zmysł dotyku, smaku i zapachu. Waran z Komodo z racji groźnych kształtów, szybkości i olbrzymich rozmiarów zwany jest również smokiem z Komodo.

 

Czy warany są jadowite i czy spotkanie z waranem z Komodo może być niebezpieczne?

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo – Wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2011: Bali – Komodo

Warany z Komodo (Varanus komodoensis) wydawać się mogą ospałymi, ociężałymi leniuchami, ale to tylko pozory. Warany polują z zasadzki i w razie konieczności raźno zrywają się do biegu, osiągając prędkość nawet do 20 km/h – człowiek nie jest w stanie przed nimi uciec. Podchodząc zatem blisko do warana warto się zastanowić jak szybko i jak daleko jesteśmy w stanie biec. Pomyślcie tylko jak kiepsko można skończyć nurkowanie , jeśli kapryśne prądy wyrzucą nas na nieznany brzeg 😉 Warany potrafią też nurkować i pływać, bez problemu podążając za ofiarą, czy też przemieszczając się pomiędzy wyspami. Według niektórych doniesień, w ostatnich czasach prowadzi to do rozszerzania się zasięgu ich populacji, co skutkuje kolejnymi konfliktami z człowiekiem. Zdarza im się atakować ludzi poza znanym obszarem swojego występowania, zdarza się również, że warany padają ofiarami kłusowników. Jak na jaszczurki, cechują się również dość wysoką inteligencją potrafiąc rozpoznawać ludzi i wykonywać proste polecenia. Znany jest przypadek warana w Parku Narodowym Komodo, który wszedł do biura parku i pogryzł dwóch znajdujących się tam strażników – każdego z nich w lewą nogę… 😉

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) jest jadowity, co wbrew powszechnie panującym przekonaniom, wśród gadów stanowi raczej rzadkość. Przez długi czas uważano, że jad wśród gadów rozwinął się wyłącznie u węży oraz niezależnie od węży u dwóch dość ciekawych gatunków jaszczurek: północnoamerykańskiej helodermy arizońskiej, zwanej gila (Heloderma suspectum) i helodermy meksykańskiej (Heloderma horridum), występującej na terenie => Meksyku i Gwatemali. Przez długi czas uważano, że waranom do zabijania wystarcza ich siła, ostre zęby i zjadliwe bakterie, od których kroi się w ich pyskach. Jakąż sensację było odkrycie u jednego z gatunków warana torebek jadowych?! Po pierwszym odkryciu wkrótce pojawiły się kolejne. Najnowsze doniesienia ze świata nauki rzucają coraz więcej światła na konwergentny rozwój torebek jadowych u kolejnych gatunków waranowatych.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2018

W groźnych szczękach warana z Komodo szczerzy się aż 60 ostrych jak brzytwy, oblepionych plugawą śliną, jednocalowych zębów. W ślinie waranów zidentyfikowano kolonie nawet do 57 różnych szczepów mocno zjadliwych bakterii. Przez długie lata od odkrycia waranów pokutowało, więc przekonanie, że przyczyną śmierci ofiar ukąszonych przez warany są infekcje bakteryjne i takie właśnie bakterie, jak Escherichia coli, Staphylococcus sp., Providencia sp., Proteus morgani, Pasteurella multocida, czy Proteus mirabilis. Co sprawia, że wyżej wymieniony garnitur zabójczych mirkoorganizmów nie czyni krzywdy nosicielowi? Warany z Komodo charakteryzują się wysoką odpornością na bakterie. Z ich plazmy wyizolowano białko antybakteryjne VK25, na podstawie którego zsyntetyzowano krótki peptyd DRGN-1 dobrze sprawdzający się w walce przeciwko patogenom wielolekoodpornym (MDR). Aż do początku XXI wieku nikt nie spodziewał się, że warany wyposażone w tak groźną broń, jak zjadliwe bakterie posiadają jeszcze torebki jadowe…

sambar sundajski cervus timorensis deer jelen rinca komodo indoenzja indonesia

Sambar sundajski (Cervus timorensis) główny składnik diety waranów z Komodo, Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Jad u waranów z Komodo okazał się prawdziwą niespodzianką. Dopiero badania przeprowadzone już w XXI stuleciu1, w pierwszej kolejności zresztą u zupełnie innych gatunków waranów dowiodły, że warany z Komodo posiadają gruczoły jadowe i kanaliki rozprowadzające jad, rozmieszczone wzdłuż linii szczęki. Jad waranów z Komodo, prócz kombinacji kilku toksyn zawiera również antykoagulant – substancję obniżającą krzepliwość i ciśnienie krwi. Wyciekający z torebek jadowych warana z Komodo jad miesza się ze śliną tworząc prawdziwie zabójczy koktajl. Waran gryzie głęboko. Bezbronna ofiara warana z wolna wykrwawia się na śmierć… Ogromny wymarły, a blisko spokrewniony z waranami z Komodo Varanus (Megalania) priscus był prawdopodobnie największym jadowitym drapieżnikiem żyjącym kiedykolwiek na Ziemi 2.

 

Czym żywi się waran z Komodo i na czym polega jego rola w ekosystemie?

bawol wodny bubalus bubalis martwy rinca komodo dead bufallo indonezja indonesia

Bawół wodny (Bubalus bubalis) zagryziony przez warany, Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) to apex predator. Oznacza to, że waran znajduje się na szczycie łańcucha pokarmowego w swojej niszy ekologicznej, nie zagrożony przez żadne inne drapieżniki, prócz oczywiście człowieka. Na dietę waranów z Komodo składają się głównie zamieszkujące Wyspy Sundajskie: jeleniowaty sambar sudajski (Cervus/Rusa timorensis), dzikie świnie (Sus scrofa vittatus) i bawoły wodne (Bubalus bubalis). Waran z Komodo to jednak oportunistyczny drapieżnik i nie pogardzi też mięsem innych stworzeń: ssaków, ptaków, jajami, bezkręgowcami, czy nawet mięsem swoich własnych pobratymców. Szczególnie muszą na siebie uważać młode osobniki waranów z Komodo.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard small young mlody

Mały waran z Komodo (Varanus komodoensis juvenile) chroniący się na pniu, Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Bo waran z Komodo to do tego kanibal… Warany nie pogardzą zresztą jakąkolwiek padliną i w => Indonezji znane są szeroko z rozkopywania grobów. Ze względu na kanibalizm, młode warany z Komodo przez pierwsze lata życia muszą ukrywać się na pniach i w koronach drzew. Gdy dorosną tracą umiejętność wspinania się po drzewach ze względu na swe rozmiary i wagę. Aby dostać się do pożywienia duże warany z Komodo potrafią jednak stać na tylnych łapach podpierając się ogonem. Warany, by przeżyć potrzebują zaledwie 10% pożywienia, które musiałby zdobyć drapieżny ssak tej samej wielkości. Powolny metabolizm sprawia, że wystarcza im porządnie się nażreć jakieś tuzin razy do roku.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Warany z Komodo (Varanus komodoensis) łapią ostatnie promienie Słońca, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2018

Warany z Komodo (Varanus komodoensis), jak wszystkie żyjące obecnie na Ziemi jaszczury są egzotermiczne, czyli zmiennocieplne. Oznacza to, że nad ranem muszą najpierw naładować swoje baterie wygrzewając się w słońcu, dni są porą ich polowań i generalnej aktywności, noce natomiast spędzają w jamach wygrzebanych w ziemi, aby chronić się przed nadmierną utratą ciepła. Waran z Komodo ma bardzo dobrze rozwinięte zmysły węchu (~10 km), wzroku w dzień (~300 m), smaku i dotyku. Ze względu na specyficzną budowę oka słabo natomiast widzą w nocy. Zakres dźwięków jaki rejestrują ich zmysły słuchu jest również znacznie węższy od ludzkiego (400 – 2000 Hz). Przez pewien czas uważano nawet z tego powodu, że warany są głuche.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Waran z Komodo (Varanus komodoensis) nad ścierwem bawoła wodnegp (Bubalus bubalis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2018

Polujący waran z Komodo ostrożnie podkrada się do celu, większą zdobycz, jak potrafiący solidnie kopnąć bawół wodny (Bubalus bubalis), atakując zwykle od tyłu i starając się ugryźć jak najgłębiej, aby wpuścić ofierze jad i zabójczy koktajl ze zjadliwych bakterii. Następnie waran wycofuje się i czeka obserwując, aż ukąszona ostrymi niczym brzytwy zębiskami ofiara umrze z zakażenia, zatrucia i upływu krwi. Mniejszym zwierzętom i ludziom waran z Komodo potrafi jednak jak najbardziej rzucić się do gardła, obalając ofiarę na ziemię za pomocą mocarnego ogona, a następnie rozrywając miękkie części ciała, jak np. jama brzuszna.

 
 

Jak wyglądają rytuały godowe waranów i jak przychodzą na świat młode smoki z Komodo?

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Warany z Komodo (Varanus komodoensis) w trakcie walki na posterunku Parku. Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2011

Okres godowy waranów z Komodo (Varanus komodoensis) trwa od maja do sierpnia. Samce waranów zaciekle walczą wtedy między sobą o samice, używając do tego swoich mocnych ogonów i ostrych ząbkowanych zębów. Rozmiar warana ma przy rozstrzyganiu tych sporów oczywiście dość kluczowe znaczenie. Tylko największe i najsilniejsze warany z Komodo mogą się w rezultacie rozmnażać! Być może to jest własnie tajemnica dzięki, której waranom z Komodo udało się dotrwać gatunkowo w dość sporych rozmiarów pomimo wyginięcia megafauny, którą się wczesniej żywiły? Na tym jednak nie koniec godowej przemocy. Zwycięzca zmusza bowiem następnie swoją wybrankę do prokreacji. Jeśli nie uda mu się obezwładnić samicy, próba przedłużenia gatunku może się dla warana z Komodo skończyć dość poważnym zranieniem, nie wspominając o wstydzie… 😉

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Jamy wykopane przez samicę warana z Komodo, Rinca, Park Narodowy Komodo, safari nurkowe ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Samice waranów z Komodo składają następnie we wrześniu od kilkunastu do dwudziestu kilkunastocentymetrowych jaj, w jamach wykopanych przez siebie w ziemi, lub też wykorzystując do tego celu jamy gniazdowe tutejszych indykowatych – nogali (Alectura lathami). Matki waranów z Komodo pilnują gniazda, a w obawie przed innymi waranami, czy też jeszcze innymi amatorami jaj wykopują szereg fałszywych jam, aby zmylić przeciwnika, podobnych do tych, jakie widać na zdjęciu po prawej. Ciekawe, że nie wykazuką troski w stosunku do wyklutych z jaj młodych, które nie są później przed swymi matkami bezpieczne.

waran komodo varanus komodoensis rinca indonezja indonesia monitor dragon lizard

Samica warana z Komodo jest zwykle znacznie jaśniejsza od samca. To spotkanie zarejestrowaliśmy poza sezonem godowym. Co ciekawe waran nie odganiał samicy od bawolego ścierwa, choć pogonił w tym samym czasie kilka innych waranów, Rinca, Park Narodowy Komodo, safari nurkowe ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2018

Młode warany z Komodo wykluwają się po ośmiu miesiącach, mierząc około 40 cm i ważąc średnio po 100 gram. Na osiągnięcie pozwalających na spokojne waranie życie rozmiarów potrzebują aż pięć do sześciu sześć lat, zaś dojrzałość płciową osiągają dopiero po ośmiu-dziesięciu latach życia. Czas życia waranów z Komodo może sięgać nawet półwiecza, ale zwykle dożywają trzydziestki. Z ciekawszych dostosowań warana z Komodo – u gatunku tego możliwe jest dzieworództwo. Doniesienia naukowe3 potwierdzają co najmniej dwa przypadki odizolowanych samic, które rozmnożyły się partenogenetycznie, a genotyp ich potomstwa był w 100% zgodny z genotypem matek.

 
 

Trochę historii i systematyki waranów z Komodo na zakończenie

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo - Wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Na Ziemi znamy obecnie żyjące 73 gatunki waranów. Nowożytnym odkrywcą warana z Komodo był porucznik Jacques Karel Henri van Steyn van Hensbroek, który przekazał próbki nieznanego stworzenia dyrektorowi Muzeum Zoologicznego i Ogrodu Botanicznego w Bogor na Jawie – Pieterowi Antonie Ouwensowi. Ouwens szybko zdał sobie sprawę z wagi tego odkrycia i wysłał na Komodo łowcę zwierząt celem ściągnięcia na Jawę kilku żywych osobników. Następnie, w 1912 roku opisał naukowo nowy gatunek, nadając mu nazwę Varanus komodoensis. Warana błyskawicznie objęto pełną ochroną gatunkową, jednak w dzisiejszych czasach nadal jest on zagrożony wyginięciem i jako taki wpisany do Czerwonej Księgi IUCN.

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo - Wyprawa Nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Waran z Komodo (Varanus komodoensis), Rinca, Park Narodowy Komodo, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS INDONEZJA 2014

Różne gatunki waranów zamieszkują liczne wyspy Archipelagu Malajskiego. Poza waranami z Komodo najczęściej spotykany gatunek to => waran leśny paskowany (Varanus salvator). Napotykamy je wybierając się na nurkowanie w takich krajach jak => Malezja, => Filipiny, => Indonezja i => Tajlandia. Do naszych najbardziej zadziwiających spotkań z waranem należy jednak niewyjaśnione wydarzenie, jakie miało miejsce na Los Llanos, w trakcie wyprawy nurkowej ALPHA-DIVERS do => Wenezueli, daleko poza naturalnym obszarem występowania tej rodziny gadów. Oczywiście nie był to waran z Komodo… Jeżeli macie natomiast ochotę na spotkanie z waranem z Komodo zapraszamy na wspólne nurkowanie i zwiedzanie magicznej Indonezji, w trakcie którejś z wypraw nurkowych ALPHA-DIVERS 🙂

Dominium (Domena): Eukariota (Eukarionty)
Regnum (Królestwo): Animalia (Zwierzęta)
Phylum (Typ): Chordata (Strunowce)
Subphylum (Podtyp): Vertebrata (Kręgowce)
Classis (Gromada): Reptilia / Sauropsida (Gady / Zauropsydy)
Ordo (Rząd): Squamata (Łuskonośne)
Subordo (Podrząd): Autarchoglossa
Familia (Rodzina): Varanidae (Waranowate)
Genus (Rodzaj): Varanus
Species (Gatunek): Varanus komodoensis


 
Bibliografia:

1) Bryan G. Fry, Nicolas Vidal, Janette A. Norman, Freek J. Vonk, Holger Scheib, S. F. Ryan Ramjan, Sanjaya Kuruppu, Kim Fung, S. Blair Hedges, Michael K. Richardson, Wayne. C. Hodgson, Vera Ignjatovic, Robyn Summerhayes i Elazar Kochva. „Early evolution of the venom system in lizards and snakes”. „Nature”. 439, s. 584-588, 2006

2) Bryan G. Fry, Stephen Wroe, Wouter Teeuwisse, Matthias J. P. van Osch, Karen Moreno, Janette Ingle, Colin McHenry, Toni Ferrara, Phillip Clausen, Holger Scheib, Kelly L. Winter, Laura Greisman, Kim Roelants, Louise van der Weerd, Christofer J. Clemente, Eleni Giannakis, Wayne C. Hodgson, Sonja Luz, Paolo Martelli, Karthiyani Krishnasamy, Elazar Kochva, Hang Fai Kwok, Denis Scanlon, John Karas, Diane M. Citron, Ellie J. C. Goldstein, Judith E. Mcnaughtan i Janette A. Norman. „A central role for venom in predation by Varanus komodoensis (Komodo Dragon) and the extinct giant Varanus (Megalania) priscus„. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 106 (22), s. 8969–8974, 2009

3) Phillip C. Watts, Kevin R. Buley, Stephanie Sanderson, Wayne Boardman, Claudio Ciofi i Richard Gibson. „Parthenogenesis in Komodo dragons”. „Nature”. 444, s. 1021–1022, 2006

 

 

Zapraszamy na ekscytujące wyprawy nurkowe ALPHA-DIVERS, wspólne poznawanie świata i nurkowanie w Indonezji 🙂

 

ZAPRASZAMY NA KOLEJNE WYPRAWY NURKOWE I NIE TYLKO NURKOWE Z ALPHA-DIVERS. We wrześniu 2019 wybieramy się tradycyjnie na safari nurkowe na Komodo: ALPHA-DIVERS – INDONEZJA 2019: KOMODO – BANTA ISLAND. Safari nurkowe na Komodo to jeden z najbardziej obleganych kierunków wypraw nurkowych według programów ALPHA-DIVERS, dlatego zwykle jesienią realizujemy aż dwa rejsy nurkowe, łącząc je z niemniej interesującymi lądowymi wyprawami. W programie wyprawy, jak zawsze spotkanie z waranami, smokami z Komodo w stanie jak najbardziej dzikim 🙂

Komodo, Indonezja - safari nurkowe ALPHA-DIVERS: Komodo i Banta Island 2019

Komodo, Indonezja – safari nurkowe ALPHA-DIVERS: KOMODO – BANTA ISLAND 2019

 

Podziel się informacją na:

Powiązane zdjęcia:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *