Alexander von Humboldt (1769–1859)

Podziel się informacją na:

 

Alexander von Humboldt

Naukowiec i odkrywca

 

Alexander von Humboldt – Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt (14 IX 1769 – 6 V 1859), urodził się i zmarł w Berlinie. Był synem pruskiego majora i młodszym bratem ministra Wilhelma von Humboldt. Dzięki majątkowi drugiej żony, odziedziczonym przez nią po jej pierwszym mężu, mógł pozwolić sobie na podróże.

Alexander von Humboldt eksplorował Amerykę Łacińską w latach 1799-1804, jako pierwszy opisując ją z naukowego punktu widzenia (w rozumieniu nauki nowożytnej). Humboldt przemierzał głównie Amerykę Południową, począwszy od dzisiejszej Wenezueli i Kolumbii po Ekwador, ale podróżował również po Karaibach i Meksyku. Następnie spisywał i edytował zebrane obserwacje przez 21 lat, a w 1845 roku wydał pięciotomowe dzieło Kosmos, unifikujące wiele gałęzi nauki. Dziś nazwalibyśmy go „gadżeciarzem” – podróżował bowiem uzbrojony w cały arsenał najwyższej klasy instrumentów naukowych, przechowywanych w wyściełanych materiałem kuferkach. Jako jeden z pierwszych zauważył, że lądy okalające Ocean Atlantycki były niegdyś połączone (Gondwana). Jego prace, poświęcone geografii botanicznej, położyły podwaliny pod biogeografię, inne pod geografię fizyczną. Zaproponował izotermy i porównywanie warunków klimatycznych w różnych krainach. Badał spadek temperatury w miarę wzrostu wysokości n.p.m. i pochodzenie tropikalnych sztormów, co dało podwaliny pod współczesną meteorologię. Zasłużył się również dla geologii, odkrywając spadek intensywności pola magnetycznego Ziemi w kierunku od biegunów ku równikowi. Badał zjawisko deklinacji magnetycznej, a obserwując wulkany Nowego Świata zauważył, że grupują się one w linie co jego zdaniem korespondowało do wielkich podziemnych struktur (płyt kontynentalnych), przyczynił się również do obalenia idei neptunizmu (powstawania skał poprzez krystalizację w morskich głębinach – w opozycji do plutonizmu).

W podróż do Ameryki Południowej, wyruszył z Paryża, wraz z Aimé Bonplandem, francuskim botanikiem, z którym chciał dołączyć do ekspedycji Napoleona w Egipcie. Ze względu na brak transportu przedostali się do Madrytu, gdzie dali się przekonać miejscowemu ministrowi do zmiany celu podróży. Wyruszyli pod patronatem króla, zatrzymując się na Teneryfie i zdobywając szczyt wulkanu Pica del Teide. Po dotarciu do Cumana w Wenezueli udali się do Caripe. 11-12 XI 1799 Humboldt opisał mocny rój Leonidów. Następnie dotarli do Caracas, skąd wyruszyli na 4 miesiące przez las zwrotnikowy badać bieg Orinoko, odkrywając jej połączenie z Amazonką. Natrafili na kilka węgorzy elektrycznych, które w trakcie badania pokopały ich prądem. Następnie odwiedzili Kubę i Kolumbię skąd przez zamarznięte Kordyliery przedostali się do Quito. W Quito wspięli się na wulkan Wayna Pichincha. Weszli również na Chimborazo do wysokości 5878 m n.p.m., co było ówczesnym rekordem świata. Kolejno wyruszyli do Limy, starając się dotrzeć do źródeł Amazonki. 9 XI 1802 w Calao, obserwowali tranzycję Merkurego przez tarczę Słońca. Następnie drogą morską dostali się do Meksyku, gdzie zwiedzili wiele różnych miejsc, by ostatecznie udać się do USA i stamtąd powrócić do Europy.

Ameryka Południowa i Środkowa pełne są dzisiaj śladów naukowego wkładu Alexandra von Humboldt w dzieje ludzkiego poznania. Podróżując w tamte rejony świata spotykamy wiele gatunków zwierząt nazwanych na cześć wielkiego naukowca i podróżnika, jak choćby występujące na Galapagos pingwiny Humboldta, na morskich zaś mapach wyraźnie widoczny jest zimny prąd Humboldta, opływający zachodnie wybrzeże Ameryki Południowej.

 

Podziel się informacją na: