Biologia morza – rzadki przypadek zachowania ustniczka cesarskiego

Podziel się informacją na:

Cesarz na usługach królowej – rzadki przypadek zachowania ustniczka cesarskiego

Nurkowanie z ciekawymi gatunkami mieszkańców raf koralowych.

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator) w cesarskim łożu z gąbki beczułkowej (Xestospongia testudinaria) na Raja Ampat

Niezbadane są ścieżki gatunków pelagicznych, przemierzających bezkresne tonie oceanów. Choć wiemy, że do koralowych raf przyciągają je czasem punkty sanitarne (eng. cleaning stations), nigdy nie możemy być pewni czy i kiedy się tam pojawią. Punkty sanitarne – swoiste salony kosmetyczne raf koralowych, jak Monad Shoal przy filipińskiej wyspie Malapascua – jedyne miejsce, gdzie regularnie przypływają rekiny kosogony, czy Crystal Bay przy Nusa Penida, w którym możemy czasami obserwować mola mola należą do najsłynniejszych oraz najchętniej odwiedzanych nurkowisk na Ziemi. Uważne nurkowanie w takich mejscach zawsze przynosi ciekawe obserwacje, i oto jedna z nich. Bo czy codziennie w roli kosmetologów występują ich cesarskie mości?

 

Mola mola na Nusa Penida, Bali, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Mola mola na Crystal Bay przy Nusa Penida, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Mola mola to królowa pośród ryb kostnoszkieletowych. Jest największa, najcięższa, a do tego wygląda jak istota z innej planety – pozbawiona ogona jest zupełnie niepodobna do ziemskich ryb. Choć nurkuje we wszystkich oceanach w strefie zwrotnikowej i podzwrotnikowej, czyni to zwykle bardzo daleko od brzegów, z reguły również na bardzo dużych głębokościach. Niesamowity kształt mola mola, z ciałem w postaci potężnego płaskiego dysku sprawia, że ryba ta jawi się nurkom zjawą, niczym magiczne stworzenia z legend, jak heraldyczne chimery, bazyliszki i jednorożce. To co najpierw bierzemy za oko okazuje się „uchem” itd. O mola mola obszerniej pisaliśmy już tu: http://alpha-divers.pl/nurkowanie/mola-mola-sunfish-samoglow/.

Mola mola na Crystal Bay przy Nusa Penida, Bali, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Mola mola na Crystal Bay przy Nusa Penida, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Niełatwo jest spotkać mola mola, a ci którzy zalogowali nurkowanie z tą niesamowitą rybą mogą w istocie mówić o olbrzymim nurkowym szczęściu. Punkty sanitarne w zatoce Crystal, przy indonezyjskiej wyspie Nusa Penida to jedyne miejsce, gdzie nurkowanie z nimi przydarza się w miarę regularnie, jednak szczęście i w tym wypadku potrafi być mocno kapryśne. Obecność mola mola w głębokiej cieśninie pomiędzy Bali a Nusa Penida zależy bowiem od zimnych prądów, o temperaturze w okolicach 19˚C, które pojawiają się tam okresowo jesienią. Niestety prądy te nie występują tak regularnie, jak byśmy sobie tego życzyli planując => wyjazdy nurkowe na Bali. Zdarzają się lata gdy woda jest dla Mola mola po prostu zbyt ciepła.

Mola mola na S.D. przy Nusa Penida, Bali, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Mola mola na S.D. przy Nusa Penida, Indonezja, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2015

Mola mola, podobnie jak większość ryb pelagicznych ma problemy z pasożytami przyczepiającymi się jej do skóry. Na mola mola żeruje ich kilkadziesiąt gatunków. Nauce znane jest zachowanie ryby, polegające na wyskakiwaniu ponad powierzchnię wody i uderzaniu oń tak, aby pozbyć się pasożytów. Obserwowano również mola mola wylegujące się na powierzchni wody tak, aby morskie ptaki mogły oczyszczać ich skórę w Zatoce Monterey w Kaliforni. Ponadto mola mola odwiedza od czasu do czasu salony kosmetyczne raf koralowych Nusa Penida, aby pozbyć się bardziej natrętnych pasożytów. Gatunki zajmujące się zwykle skórą mola mola w punktach sanitarnych raf koralowych to szczeciozęby (eng: butterflysfishes): Heniochus diphreutes i Chaetodon kleinii, oczyszczające skórę w okolicach głowy i części brzusznej mola mola, zaś wargatek sanitarnik (Labroides dimidiatus) i wargacz księżycowy (Thalassoma lunare) boki ryby. To jednak, jak się okazuje nie wszystko i nawet wyspecjalizowani kosmetolodzy nie są w stanie oczyścić skóry mola mola z najmocniej przytwierdzonych pasożytów.

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator / Emperor Angelfish), Egipt, Morze Czerwone, safari nurkowe ALPHA-DIVERS 2015

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator / Emperor Angelfish), Egipt, Morze Czerwone, safari nurkowe ALPHA-DIVERS 2015

Interesujących obserwacji w tym zakresie dokonano w punktach sanitarnych na indonezyjskiej Nusa Lembongan w roku 2004. Zidentyfikowano wtedy aż szesnaście różnych ryb mola mola korzystających z usług tamtejszych salonów kosmetycznych. Ku zdumieniu naukowców okazało się, że na 37 zarejestrowanych zabiegów sanitarno-kosmetycznych z udziałem ryb mola mola aż ~40% zdominowane było przez duże => ustniczki cesarskie (Pomacanthus imperator). Zgodnie z powszechnie przyjętym przekonaniem gatunek ten przepiękny gatunek w formie dorosłej żywi się przeważnie gąbkami zaprawianymi glonem i nie zajmuje się już kosmetologią wieku dziecięcego. Skąd więc dorosłe ustniczki cesarskie w roli kosmetyczek?

 

Mały ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator juvenile / Emperor Angelfish), Raja Ampat, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2017

Mały ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator juvenile / Emperor Angelfish), Raja Ampat, wyprawa nurkowa ALPHA-DIVERS 2017

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator) to jeden z największych pomakantowatych (eng: Angelfishes), które należą do najpiękniejszych mieszkańców oceanów Ziemi. Ustniczek cesarski występuje na rafach koralowych całego Indopacyfiku. To olbrzymie oceaniczne imperium i właśnie jego zasięg, prócz cesarskiego wyglądu przyniósł temu ustniczkowi imperatorski tytuł. Młody ustniczek cesarski ma zupełnie inne ubarwienie od formy dorosłej. Zamieszkuje też inne miejsca, przebywając zwykle w pobliżu punktów sanitarnych prowadzonych przez krewetki. Bierze on wtedy udział w zabiegach kosmetycznych większych gatunków ryb, wyjadając drobne pasożyty i martwe kawałki ich skóry. Dorosły ustniczek cesarski trwale zmienia swą dietę, przerzucając się na gąbki urozmaicane przez drobne bezkręgowce. Skąd więc, raz jeszcze, dorosłe ustniczki cesarskie w roli kosmetyczek?

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator / Emperor Angelfish) w towarzystwie ustniczka królewskiego (Pygoplites diacanthus / Regal Angelfish), Egipt, Morze Czerwone, safari nurkowe ALPHA-DIVERS 2013

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator / Emperor Angelfish) w towarzystwie ustniczka królewskiego (Pygoplites diacanthus / Regal Angelfish), Egipt, Morze Czerwone, safari nurkowe ALPHA-DIVERS 2013

Ustniczek cesarski (Pomacanthus imperator) posiada dodatkowy staw w dolnej szczęce, co znacznie zwiększa jego możliwości chwytne, umożliwiając też odrywanie mocniej przytwierdzonych pasożytów od skóry. Ustniczek cesarski uwalnia w ten sposób mola mola od pasożytów, których ryba nie dała by rady się pozbyć uderzając bokami o powierzchnię wody, ani z pomocą mniej sprawnych szczękowo kosmetologów rafowych. Takiego zachowania jak na Nusa Lembongan nie zaobserwowano dotąd jednak nigdzie indziej u dorosłej formy ustniczka cesarskiego. Jest to rzadki przykład zachowania cech młodocianych, który wśród ustniczków obserwowano dotąd lokalnie, wśród rodzaju Holacanthus w Pacyfiku wschodnim. Jeśli więc uda wam się zaobserować dorosłe ustniczki cesarskie świadczące zabiegi kosmetyczne większym rybom w trakcie waszego nurkowania koniecznie zarejestrujcie taki przypadek aparatem lub kamerą i zgłoście to do nas. Doskonale wiemy, gdzie przekazać takie informacje dalej.

 

Komodo, nurkowanie, wyjazdy i wyprawy nurkowe, safari, Indonezja, Alpha-Divers

Safari nurkowe ALPHA-DIVERS Komodo 2017

Chcesz zobaczyć coś więcej? Na nurkowanie z mola mola na Nusa Penida najlepiej wybrać się jesienią, w okresie od września do października. Klub nurkowy ALPHA-DIVERS regularnie organizuje jesienne wyprawy nurkowe w ten rejon Koralowego Trójkąta, obejmujące m.in. nurkowanie w tym konkretnym akwenie. Wyjazdy nurkowe na => Bali i sąsiadujący z nią Lombok proponujemy przez cały rok. Jeśli chcesz nauczyć się ciekawej sztuki podwodnej dokumentacji filmowej zapisz się na kurs nurkowania ze specjalizacji IANTD Underwater Videographer. Ciekawostki o rybach i ekosystemach morskich poznasz w ramach kursów nurkowania ze specjalizacji: IANTD Marine Ecology, PADI Underwater Naturalist, AWARE Fish Identification, czy AWARE Coral Reef Protection. Nasi instruktorzy nurkowania chętnie dzielą się swoją pasją i wiedzą nie tylko w dziedzinie biologii morskiej.

 

Bibliografia:

Konow, N. “Adult Emperor angelfish (Pomacanthus imperator ) clean Giant sunfishes (Mola mola) at Nusa Lembongan, Indonesia” – w Coral Reefs (2006) 25: 208 DOI 10.1007/s00338-006-0086-9

 

Podziel się informacją na:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *